Van melk wordt een groot aantal melkproducten gemaakt. Vaak gaat het om kaas, maar ook karnemelk, yoghurt en boter zijn bekende voorbeelden. Zuivel is een andere naam voor melk en melkproducten. Zuivel is in Nederland een onderdeel van een gezond voedingspatroon en staat daarom in de Schijf van Vijf.
Karnemelk of botermelk (informeel) is een vetarm, zuur en drinkbaar zuivelproduct.
Tot de groep Zuivel en zuivelvervangers behoren kaas, melkdranken, kwark, yoghurt, vla, pap, pudding, room, koffiemelk, ijs (roomijs en waterijs) en zuivelvervangers (zoals sojadrink, sojadessert, rijstdrink).
Van oudsher is karnemelk een bijproduct van de boterproductie. Een traditionele manier om karnemelk te maken is het toevoegen van melkzuurbacteriën aan melk en vervolgens flink te roeren (karnen), zodat het vet in de melk samen klontert tot boterklonten.
Of karnemelk gezonder is dan normale melk is moeilijk om te zeggen. Karnemelk heeft minder calorieën en vet, dus als je op je lijn let, is het een slimme keuze. Maar gewone melk bevat meer eiwitten en calcium. Beide zijn op hun eigen manier gezond.
Er zitten geen calorieën in karnemelk, maar wel alle essentiële voedingsstoffen en mineralen die je lichaam nodig heeft. Daarom is karnemelk gezond om dagelijks te drinken. Het bevordert de spijsvertering, helpt je vochtbalans op peil te houden en zorgt voor een goede werking van het maag-darmkanaal.
Voor je gezondheid kun je het beste kiezen voor de magere of halfvolle yoghurt, en dan de 'naturel' variant zonder toegevoegd suiker. Yoghurt bevat veel goede voedingsstoffen, waaronder eiwit, calcium en vitamine B12 en B2. Het eten en drinken van zuivelproducten hangt samen met een lager risico op darmkanker.
Gezonde darmen
Karnemelk bevat gezonde melkzuurbacteriën die een positief effect op de darmbacteriën hebben. Deze helpen bij de vertering van voeding, kunnen ontstekingswaarden verlagen en beschermen tegen darmziektes zoals darmkanker.
Sommige mensen voegen siroop of honing toe om karnemelk wat zoeter te maken. De gezonde werking van karnemelk gaat hiermee niet verloren. Wel krijg je meer suiker en dus meer calorieën binnen. Een theelepeltje honing of siroop bevat al snel net zoveel calorieën als het hele glas karnemelk.
Ja, Griekse yoghurt kan als vervanging voor karnemelk worden gebruikt. Je kunt wat gewone melk of water toevoegen om het te verdunnen (naar wens). Een ander alternatief voor karnemelk is een eetlepel citroensap mengen met een kopje gewone melk.
Een combinatie van kaas, melk, yoghurt, kwark, enzovoort. Zolang het in totaal maar 4 porties zijn. Het maakt niet uit of dit mager, halfvolle of volle zuivelproducten zijn.
Met je dagelijkse portie zuivel verklein je het risico op darmkanker. Melk en melkproducten zoals 30+ kaas, yoghurt en karnemelk leveren daarnaast veel goede voedingsstoffen.
Karnemelk bevat veel eiwitten en weinig vet
Karnemelk staat bekend als gezond. "Er zit heel weinig vet in", weet Van der Schans. "Gemiddeld heeft karnemelk een vetpercentage tussen de nul en een half procent." Ter vergelijking: in halfvolle melk zit minimaal 1,5 procent vet en in volle melk 3,5 procent.
Yoghurt wordt net zoals karnemelk gemaakt door het toevoegen van bacteriën die suikers omzetten in zuur. De soort bacteriën die aan yoghurt worden toegevoegd, zijn alleen anders in vergelijking met karnemelk. Daarnaast kan yoghurt van zowel magere als halfvolle of volle melk worden gemaakt.
Zoals je kunt zien zit er nauwelijks verschil tussen de voedingswaarden van normale en pure Optimel. Melk en karnemelk bevatten iets meer vet en iets meer vitamines en mineralen, maar de verschillen zijn niet heel groot.
Wat is de aanbevolen hoeveelheid melk en melkproducten per dag? De Hoge Gezondheidsraad raadt volwassenen een inname aan tussen 250 en 500 ml melk of melkproducten per dag (bv. yoghurt, karnemelk, kaas); 250 ml melkequivalenten komt overeen met zo'n 250 g yoghurt, 100 g plattekaas of 25 tot 50 g harde kaas.
Voeding en slaap: wat drinken? Water en kruidenthee: Gehydrateerd blijven is belangrijk, ook 's avonds. Kruidentheeën zoals kamille, valeriaan, passiebloem, lindebloesem of verbena hebben een kalmerende werking. Drink ze warm en cafeïnevrij, en vermijd suiker of honing als toevoeging.
Babeurre (karnemelk met meel) bevat iets meer energie, maar toch nog te weinig.
Klachten als je niet tegen melk kunt, zijn buikpijn, diarree en winden laten. Je hebt te weinig van het eiwit dat melk verteert. Als je veel melk drinkt, kan niet alle melk verteerd worden.
Met ontstekingsremmende bacteriën zijn juist geassocieerd: zuivelproducten als karnemelk en yoghurt, brood, peulvruchten, zoals linzen, erwten en kikkererwten; vis en noten.
Je voelt je minder opgeblazen
Dat zou komen omdat veel mensen niet genoeg lactase hebben, het enzym wat je nodig hebt om koemelk goed te verteren. Als je geen zuivel meer eet, kan je spijsvertering daar dus van verbeteren en voel je je waarschijnlijk minder opgeblazen.
De onderzoekers hebben de voedingsmiddelen vergeleken op basis van hun dichtheid aan voedingsstoffen. Met een totaal van 100 punten verslaat de winnaar in de ranglijst van gezondste voedingsmiddelen zelfs Chinese kool (91,99 punten), snijbiet (89,27 punten), rode bieten (87,08 punten) en spinazie (86,43 punten).
Als u geen zuivel eet, kunt u calcium halen uit bepaalde groenten zoals broccoli en boerenkool, noten zoals amandelen, zaden en peulvruchten. Ook volkoren granen en verrijkte plantaardige melk zijn uitstekende bronnen.