Ongeveer 240 miljoen jaar geleden heerste in onze contreien een woestijnklimaat. Het water in de hier gelegen binnenzee verdampte en er bleef een zoutlaag achter. Die zoutlaag werd op den duur bedekt met een dikke laag ander gesteente.
De eerste sporen van zoutwinning zijn gevonden in China en dateren van ongeveer 5500 jaar voor onze jaartelling. Ook in het Oude Egypte kende men reeds het gebruik van zout, niet alleen als smaakstof bij het eten, maar voornamelijk als conserveringsmiddel voor voedsel en als cruciaal component bij het mummificeren.
Zouten, pekelen en inmaken zijn oude en belangrijke methoden voor het conserveren van voedsel. Enkele van de vroegste bewijzen van zoutverwerking dateren van rond 6000 v.Chr., toen mensen in het gebied van het huidige Roemenië bronwater kookten om er zout uit te winnen ; een zoutziederij in China dateert uit ongeveer dezelfde periode.
Van bijzondere betekenis was het zout voor de cultus in de tempel te Jeruzalem: 'Bij alle meel-offers moet u zout voegen; bij geen ervan mag het zout van het verbond met uw God ontbreken. U moet dus zout voegen bij alle gaven die u aanbiedt' (Lev. 2:13). Naar de precieze redenen kan men slechts gissen.
Zout komt in de natuur voor in de grond als steenzout op plaatsen waar in een geologisch verleden binnenzeeën zijn opgedroogd, in feite is dat dus zeezout. Het wordt daaruit al eeuwen gewonnen b.v. bij Salzburg, dat niet voor niets zo heet: Salz is namelijk het Duitse woord voor zout.
Dat zout in het zeewater komt van rivieren die in de zee uitmonden. Voordat ze dat doen stromen ze eerst door allerlei gebergten en landschappen. Daarbij voeren ze kleine stukjes gesteente mee. Die steendeeltjes kunnen chemische verbindingen met elkaar aangaan waardoor er zout wordt gevormd.
Voor de middeleeuwse zoutproductie werd veen gewonnen en verbrand. De as van de verzilte turf werd vervolgens met zeewater vermengd. Het zout werd verkregen door een procedé van mengen en inkoken. Dat gebeurde in zogeheten zoutketen, simpele houten gebouwtjes.
Als je helemaal geen zout binnenkrijgt ga je dood, maar te veel zout brengt weer gezondheidsrisico's met zich mee. Zout is dus niet goed of fout. Zeker is wel dat ruim 85% van de Nederlanders veel te veel zout eet. Da's niet zonder risico.
Zout wordt overal in de Bijbel genoemd, zowel in het Oude als in het Nieuwe Testament . Inzicht in de rol ervan in de oudheid kan u helpen de Schrift te begrijpen. In Israël was de Dode Zee een bron van zout, dat in de periode van het Oude Testament voor meer werd gebruikt dan alleen om gerechten op smaak te brengen.
Het evangelie naar Matteüs 5:13-14 NBG51
Gij zijt het zout der aarde; indien nu het zout zijn kracht verliest, waarmede zal het gezouten worden? Het deugt nergens meer toe dan om weggeworpen en door de mensen vertreden te worden. Gij zijt het licht der wereld. Een stad, die op een berg ligt, kan niet verborgen blijven.
Zout door de eeuwen heen
Vroege menselijke jagers haalden hun zout uit het eten van dierenvlees . Toen ze zich op landbouw gingen richten en hun dieet veranderden, ontdekten ze dat zout (mogelijk als zeewater) groenten dezelfde zoute smaak gaf als die ze gewend waren van vlees.
Het water in de zee is niet altijd zout geweest, ooit was het zoet. Dat was het geval bij het ontstaan van de zeeën, zo'n 3,8 miljard jaar geleden, toen het oppervlak van de aarde voldoende afkoelde zodat waterdamp kon condenseren.
De hoofdauteur van de studie, Andrew Mente, voedingsepidemioloog aan de McMaster University in Ontario, concludeerde dat het verlagen van de zoutinname van hoog naar matig het risico op hoge bloeddruk vermindert, maar dat er verder geen gezondheidsvoordelen zijn . En het verhogen van de zoutinname van laag naar matig zou ook kunnen helpen.
Zout wordt al duizenden jaren gebruikt in voeding en als bewaarmiddel. De allereerste mens kreeg voldoende zout binnen via het vlees dat hij at, maar zodra hij zich ging settelen, aan landbouw begon te doen en minder vlees at, werd het noodzakelijk om extra zout in te nemen.
De Yanomamo-indianen zijn een niet-geaccultureerde stam die leeft in het tropische regenwoud van Noord-Brazilië en Zuid-Venezuela . Zij gebruiken geen zout in hun voeding.
In latere perioden als de Romeinse tijd en de middeleeuwen werd zout ook grootschaliger gebruikt, zoals bij het vervaardigen van vissaus en de conservering van haring, kabeljauw en schelvis. Toen was er ook sprake van een ambachtelijke of industriële productie.
Lees: Mattheüs 5:13 Jullie zijn het zout van de aarde . Maar als het zout zijn kracht verliest, hoe kan het dan weer gezouten worden? Het deugt nergens meer voor, dan om weggeworpen en vertrapt te worden.
Herkomst. Zout komt in de natuur voor in zoutmijnen, zeeën en oceanen, en zelfs in sommige landplanten. Het wordt gewonnen door zeewater te verdampen of door zoutlagen uit de grond te halen. In Nederland is er bijvoorbeeld een bekende zoutwinninglocatie in de regio Twente.
Wie dat toch deed, zou sterven. De vrouw van Lot (haar naam wordt niet genoemd) kon het echter niet laten om achterom te kijken. Ze veranderde daarop in een zoutpilaar, een “zuil van zout”, aldus de Nieuwe Bijbelvertaling.
Wanneer de zoutinname drastisch wordt verminderd of volledig wordt stopgezet, kunnen er elektrolytstoornissen ontstaan, wat kan leiden tot symptomen zoals spierkrampen, zwakte, duizeligheid en in ernstige gevallen zelfs toevallen. Natrium speelt een cruciale rol bij het reguleren van de bloeddruk door de vochtbalans in het lichaam te helpen reguleren.
Het meest voor de hand liggende én meest onderschatte alternatief voor zout: kruiden! Met kruiden geef je smaak en als je dat goed en genoeg doet, heb je daar geen (of minder) zout bij nodig. Denk aan paprikapoeder, komijn, tijm, oregano en koriander.
Te veel zout is een gevaar voor de gezondheid. Zout verhoogt de bloeddruk en vergroot hiermee het risico op hart- en vaatziekten. De te hoge bloeddruk beschadigt de kleine bloedvaatjes in de nieren. En als je al nierschade hebt, ben je extra gevoelig voor te veel zout: je nierfunctie gaat daardoor sneller achteruit.
Het ontstaan van steenzout
In Europa is in het Trias en Perm (245 tot 260 miljoen jaar geleden) een grote zoutlaag ontstaan door het uitdampen van een oude, ondiepe zee, die afgesloten raakte van de landmassa.
De Vikingen namen vaten met gezouten proviand mee op hun reizen , en zout werd al snel een belangrijk handelsartikel. Zonder lokale zoutbronnen was de regio afhankelijk van handel met Duitse en Poolse mijnen, wat de economische groei aanwakkerde en culturele banden vormgaf via knooppunten zoals Visby op Gotland.
Hoge bloeddruk is een sluipmoordenaar omdat er weinig tot geen symptomen lijken te zijn . Daarom is het belangrijk om regelmatig je bloeddruk te laten controleren. Te veel zout in de voeding is schadelijk voor de bloeddruk en vitale organen.