"In oliën zitten onverzadigde vetten. Die zijn beter dan de verzadigde, die in boter en andere harde vetten zitten. Onverzadigde vetten bevatten namelijk goed HDL-cholesterol en verzadigde het slechtere LDL-cholesterol." Olie is het beste om in te braden en bakken.
Olie is ideaal om je vlees of vis op hoge temperatuur te schroeien zonder te verbranden. Boter daarentegen voegt die rijke, vette smaak toe die perfect samengaat met vlees of vis. Vanuit een gezondheidsperspectief is olie inderdaad een betere optie dankzij de lagere verzadigde vetgehalten.
Bij geklaarde boter zijn de vaste bestandsdelen en het water gescheiden van de vetten. Deze pure botersoort kan veel beter tegen verhitting op hoge temperaturen en is daarom heel geschikt om in te bakken. Omdat geklaarde boter alleen uit vet bestaat, blijft deze langer goed dan normale roomboter.
Het beste om in te bakken of te frituren is olie of zachte of vloeibare margarine uit een fles. Behalve vloeibaar frituurvet is gewone plantaardige olie, zoals zonnebloemolie en olijfolie, ook geschikt om in te frituren.
Het is een mythe dat je niet mag bakken in extra vierge olijfolie. Extra vierge olijfolie van hoge kwaliteit is zelfs zeer geschikt om te verhitten. Het zit boordevol enkelvoudig onverzadigde vetzuren, die goed zijn voor je hart. Extra vierge olie bevat daarnaast veel antioxidanten en ontstekingsremmers.
Bakken in olijfolie
Je kan dus met elke soort olijfolie bakken en dus ook met (extra) vierge olijfolie. Enkel bij extreme verhitting, zoals wokken op extreem hoge temperatuur, kunnen er PAK's ontstaan. Dit zijn dezelfde schadelijke stoffen die ook ontstaan wanneer eten aanbrandt.
Vuistregel: zonnebloemolie en companen zoveel mogelijk vermijden, vis(olie) of algenolie juist blijven slikken. Transvetten zijn écht ongezond; ze ontstaan onder andere bij het frituren met onverzadigde oliën en bij een sterke bewerking van vetten (dus bijv. het productieproces van margarine).
Hoewel zonnebloemolie veel gebruikt wordt om in te frituren, is het niet de gezondste keuze. Bij hoge temperaturen kunnen schadelijke stoffen zoals aldehyden ontstaan. Zeker bij herhaald gebruik wordt dit risico groter.
Omega-3 vetzuren – Deze gezonde vetten houden je aderen elastisch en bevorderen een goede doorbloeding. Ze zijn te vinden in vette vis (zoals zalm en makreel), avocado's, lijnzaad en walnoten.
Bij voorkeur zoet in zijn puurste vorm – denk aan bananen, aardbeien en kiwi's . Of notenpasta op basis van 100% noten. Ter afwisseling: confituur, stroop of honing. Dat is beter dan bijvoorbeeld choco en speculaas¬pasta die een stevige portie suiker én (verzadigd) vet bevatten.
Is elke dag een lepel olijfolie gezond? Ja, een halve eetlepel doet al wonderen. Uiteraard is het wederom belangrijk dat het in je dieet past.
Zonnebloemolie bevat bijna 85% onverzadigd vet en het grootste deel hiervan is omega 6-vet. Zonnebloemolie is goedkoop en heel neutraal van smaak en daarom perfect om in te bakken, braden en frituren.
Light boter of 'smeerbare roomboter'
Dankzij het hogere aandeel plantaardige vetten bevat deze variant meer hartvriendelijke vetzuren, zoals enkelvoudig onverzadigde (MUFAs) en meervoudig onverzadigde vetzuren (PUFAs). Dit maakt het een populaire keuze voor mensen die bewust op hun vetinname of cholesterol letten.
Beste keuze
Het Voedingscentrum adviseert om dagelijks halvarine of margarine uit een kuipje te gebruiken. Roomboter bevat namelijk veel verzadigd vet. Ter vergelijking: roomboter bestaat voor 50% uit verzadigd vet, terwijl margarine voor 20% uit verzadigd vet bestaat en halvarine slechts voor 10%.
Kies voor producten die rijk zijn aan onverzadigde vetten zoals smeermargarine of – minarine, vloeibare bakvetstof en plantaardige olie. Neem de 'huismerken'.
Ze dragen bij aan het behoud van een gezond cholesterolgehalte in het bloe. Zo bevat Becel olie blend met olijfolie drie keer meer omega 3 dan reguliere olijfolie.
Om je bloeddruk te verlagen helpt het onder andere om af te vallen in geval van overgewicht, gezond en gevarieerd te eten volgens de Schijf van Vijf, alcohol te laten staan, matig te zijn met zout en zoute producten, niet te roken en stress zoveel mogelijk te vermijden.
Eet dus volop producten met veel vezels, zoals volkorenbrood, volkorenpasta en zilvervliesrijst, peulvruchten, groente, fruit en noten. Bepaalde vezels uit fruit (pectine) en haverproducten (bèta-glucaan) verlagen je LDL-cholesterol. Ook heb je een kleinere kans op hart- en vaatziekten als je vezelrijk eet.
Wanneer je extra vierge olijfolie verhit, gaat een deel van de smaak verloren. Zorg bij bereiding dat de olie niet te warm wordt en gaat roken of dampen. Als de olie warmer wordt dan 180 °C kunnen er ongezonde stoffen ontstaan.
Binnen je dieet zou je onder andere kunnen overwegen om bak- en braadvetten en bepaalde oliën te vervangen door olijfolie. De reden dat olijfolie cholesterol verlagend werkt, heeft alles te maken met de enkelvoudig onverzadigde vetzuren die in de olie aanwezig zijn.
Maar hoe bak je het gezondst? Volgens hoogleraar Levensmiddelentechnologie Tiny van Boekel (Wageningen University & Research) kun je het best met olie bakken en braden. "In oliën zitten onverzadigde vetten. Die zijn beter dan de verzadigde, die in boter en andere harde vetten zitten.
Als je gaat wokken of frituren, kies dan het liefst een zonnebloemolie met een hoog gehalte oliezuur, mais -of pindaolie. Voor bak -en ovengerechten is de beste keus kokosolie, pindaolie, geraffineerde olijfolie, amandel – of sesamolie.