Vroeger werden blikken gemaakt van tin. Wanneer zo'n blik word geopend, komt er zuurstof bij het metaal. Dit kan een chemische reactie veroorzaken, vooral bij zure producten zoals tomatensaus. Hierdoor kan de smaak van het voedsel metalig worden en bestaat er een risico op maagirritaties.
Het advies om een geopend blik niet in de koelkast te zetten, heeft vooral met de smaak van het voedsel te maken. Als een blik geopend is, kan het metaal onder invloed van zuurstof reageren met de inhoud. De producten van die reactie kunnen in het voedsel terechtkomen. Dat kan een metalige smaak aan het eten geven.
De grootste zorg is metaaluitloging , een proces waarbij het metaalachtige materiaal van het blik na verloop van tijd in je eten sijpelt. Zodra je een blik opent, wordt de inhoud blootgesteld aan lucht en oxidatie kan de overdracht van metalen in je eten versnellen.
Tin in je eten
Dat eten in geopend blik bewaren afgeraden wordt, is oorspronkelijk om de zogenaamde 'blikvergiftiging' tegen te gaan. Dit probleem ontstaat soms door de tin die in het metaal van het blik verwerkt zit. Dat kan om redelijk wat tin gaan, tot wel 150 mcg per gram metaal.
Vraag: Kun je resten voedingsmiddelen als boontjes, tomatenpuree of perziken in een conservenblik in de koelkast bewaren? Antwoord: Het metaal van geopende blikken kan reageren met zuurstof uit de lucht. Dat kan het voedsel aantasten.
In sommige blikken vruchten met een hoog zuurgehalte (ananas, peren, perziken) is die van tin – wat vlokkig oogt. Tin reageert sneller met zuurstof dan met de vruchten, die daardoor anders snel donker zouden verkleuren en minder lekker zouden gaan smaken.
Als je tomatensaus uit blik gebruikt in plaats van uit een pot of fles, haal het dan uit de originele verpakking (dus niet alleen het blik afdekken en terug in de koelkast zetten). "Hoewel het veilig is om het eten in blik te bewaren, behoudt het zijn smaak beter in een glazen of plastic bewaarbakje ", aldus Fiest.
Hoewel blootstelling aan lood loodvergiftiging kan veroorzaken (dit is de reden dat het in de meeste landen niet meer wordt gebruikt in blik), is er geen eenduidig antwoord op de vraag of er een verband is tussen lood en kanker.
Hoewel tin niet erg giftig is, kan een hoge dosis wel de maag irriteren. Daarom is er in de EU voor voedingsmiddelen in blik een maximum gehalte aan tin vastgesteld. Als de binnenbekleding van een blik niet beschadigd is door een deuk, en als het er voor de rest normaal uitziet, dan is een deuk geen probleem.
De bacterie of de sporen van de bacterie kunnen in eten terechtkomen. Als voedsel onvoldoende wordt verhit voor het eten of inmaken, dan overleven deze bacteriën en hun sporen. Onder zuurstofarme omstandigheden, zoals in een blik of potje, kunnen zij weer uitgroeien en toxines gaan produceren.
Eten dat je over hebt, kun je bewaren in een plastic diepvriesbakje. Handig, maar plastic diepvriesbakjes hebben twee grote nadelen. Ten eerste kunnen ze schadelijke stoffen in je voedsel lekken. Dat gebeurt vooral als je ze verwarmt in de magnetron.
Nadat een blik is geopend, kan je de overige inhoud best overbrengen naar een goed afgesloten bewaarbakje, bij voorkeur van glas of plastic. Bewaar dit in de koelkast en consumeer de restjes binnen twee dagen.
Met het verspillen van voedsel, verspil je ook alle grondstoffen en hulpbronnen die voor de productie zijn gebruikt, zoals vruchtbaar land, water, arbeid en energie. Als we geen voedsel verspilden, konden we deze landbouwgrond en het benodigde water teruggeven aan de natuur en energie besparen.
Oftewel: als een blik geopend is, kan de binnenkant door zuurstof reageren met de inhoud. In het metaal van het blik zit tin verwerkt. Door de oxidatie kan de tin in je eten terechtkomen. Vaak zie je bij zure producten zoals fruit op sap na een paar dagen zelfs een donkere kring waar de tin wordt opgenomen.
Denk aan water in flessen of pakken, lang houdbare melk, havermout, pinda's, pasta of rijst en ingeblikte groente, fruit, bonen en vis.
Eten dat nog niet is afgekoeld zorgt ervoor dat de temperatuur in de koelkast stijgt. Hierdoor wordt de kans op te veel bacteriën vergroot en gaat de kwaliteit van de andere producten in je koelkast achteruit. Laat je warme eten dus een half uurtje afkoelen op het aanrecht en zet het dan alsnog koud.
Vanuit voedselveilig oogpunt is het geen probleem om voedingswaren in een geopend blik in de ijskast te bewaren. Er zal geen chemische reactie tussen het voedsel en het metaal optreden waardoor het giftig of niet langer eetbaar wordt. Een eventuele reactie kan echter wel de smaak beïnvloeden.
De sporen kunnen in vlees, visconserven of eiwitrijke groenten in blik of glas de sterilisatie overleven en toxine produceren indien deze voedingsmiddelen boven 17°C worden bewaard, een laag zoutgehalte en een pH boven 4,6 hebben. Voedselbereiding in een snelkookpan (121°C, 20 minuten) doodt de sporen wel.
In de coating van een blik kan Bisfenol A (BPA) zitten. Als je te veel BPA binnenkrijgt, kunnen er schadelijk effecten optreden. Dit gebeurt alleen bij hoge blootstelling, ver boven de Europese normen die er zijn. Mensen met een normaal voedingspatroon komen niet snel aan de maximale hoeveelheid.
Gezondheidsrisico's voor volwassenen
Dan kun je ook als je volwassen bent nog te veel van het metaal in je bloed hebben. Dat kan een hogere bloeddruk of chronische nierziekten veroorzaken. Ook als je op volwassen leeftijd te veel binnenkrijgt kan dat leiden tot een hogere bloeddruk en een grotere kans op nierziekten.
Bij volwassenen die veel kraanwater drinken (vanaf 2 liter) kan een hoge loodconcentratie leiden tot een verhoogde kans op nierschade en een licht verhoogde bloeddruk. Let op! Lood verdwijnt niet uit het water door het te koken of te filteren.
1 Weet wat je kiest
Er bestaan zoveel verschillende soorten tomaten in blik, maar hele, gepelde tomaten in blik zijn het puurst én je kunt er alle kanten mee uit in bereidingen. Bij het koken vallen ze vanzelf uiteen, dus je hoeft niet voor duurdere tomatenblokjes te kiezen.
Door de tomaten niet te koken maar te roosteren wordt de smaak rokerig en zoeter, sindsdien geven wij de voorkeur aan die saus boven deze.
Voedsel uit blik: Tomatenpuree, perziken in blik of kant-en-klare soep zijn vaak nog lang na de houbaarheidsdatum goed. Naast kijken, ruiken en proeven is het handig om te checken of het blik bol staat. Als dit het geval is kun je het product wel beter weggooien.
En bonen zitten er vol mee, kijk maar: Lectinen (of lectines, dat mag ook) zijn stoffen die in veel planten (en zelfs dieren) voorkomen.