Karnemelk is een gefermenteerde zuiveldrank die het resultaat is van het scheiden van room en melk. In de goeie ouwe tijd scheidde de fermentatie de melk en de room terwijl de boer een pijp of 2 rookte. De room werd dan gekarnd tot boter en de overblijvende vloeistof was karnemelk.
De karnemelk wordt gemaakt door melkfermenten toe te voegen aan gepasteuriseerde verse melk. Het principe is hetzelfde als dat van yoghurt, dat ook gefermenteerde melk is, maar men gebruikt andere fermenten. Ze zetten de lactose om in melkzuur, zodat karnemelk lichter verteerbaar is dan gewone melk.
De vloeistof die overblijft na het maken van boter staat bekend als traditionele karnemelk. Het kan als drankje worden gedronken of aan recepten worden toegevoegd in plaats van water voor een extra voedingsboost. Gekweekte karnemelk daarentegen wordt vaak gebruikt in recepten en is vergelijkbaar met yoghurt, omdat het wordt gemaakt met levende, nuttige bacteriën .
Karnemelk is allereerst gezond, omdat karnemelk een gefermenteerd zuivelproduct is. Dat betekent dat karnemelk melkzuurbacteriën bevat. Deze bacteriën hebben een positief effect op je darmen. Je darmbacteriën werken beter door de bacteriën die in de karnemelk zitten.
Een voorouderlijk recept, gefermenteerde melk, karnemelk of karnemelk, is wereldwijd bekend en elke zuivelregio heeft zijn eigen recept . Karnemelk is de naam die eraan wordt gegeven in de Angelsaksische wereld.
Kefir lijkt in de basis het meest op karnemelk, maar door onder andere het koolzuurgas heeft het toch een heel eigen smaak. Een frissere en licht sprankelende versie van karnemelk komt waarschijnlijk het dichtst in de buurt. Naast melkkefir bestaat er ook waterkefir.
Karnemelk is gezond én lekker
Het is ook een bron van calcium en vitamine B12 en B6. Bovendien zit er minder lactose in karnemelk dan in melk. Daardoor kunnen veel mensen die niet zo goed tegen melk kunnen, wel karnemelk verdragen. En nog een extra voordeel: karnemelk is lekker verfrissend.
Probeer dit zuiveldrankje dan eens. Karnemelk bevat namelijk probiotica. Probiotica zijn goede bacteriën die je darmen blij maken. Deze bacteriën helpen bij het verteren van je eten en houden je buik tevreden.
Ondersteunt de darmflora
Tijdens het fermentatieproces ontstaan levende bacteriën die ondersteuning kunnen bieden aan de gezondheid van de darmen. Door het eten van gefermenteerde voeding kun je de hoeveelheid goede bacteriën in je darmen vermeerderen en de slechte bacteriën tegenwerken.
Karnemelk kan het risico op het ontstaan van hart- en vaatziekten en kanker verkleinen. Bovendien zijn er aanwijzingen dat karnemelk positieve effecten heeft op de darmflora en het immuunsysteem. Dus, zolang je geen (ernstige) lactose-intolerantie hebt: karnemelk is goed voor elk.
Plantaardige karnemelk maak je gemakkelijk door 1 eetlepel citroensap of witte wijnazijn toe te voegen aan 240 ml melkvervanger. Roer het mengsel goed door en laat het vervolgens 10 minuten op kamertemperatuur staan. Met deze simpele truc kun je karnemelk vervangen in alle zoete en hartige bakrecepten.
Gefermenteerde rauwe melk bevat probiotica en bioactieve stoffen die je immuunsysteem kunnen ondersteunen. Probiotica helpen schadelijke bacteriën bestrijden en versterken je weerstand tegen ziekten. Daarnaast zorgen melkzuurbacteriën voor een betere balans in je darmflora, wat cruciaal is voor een sterk immuunsysteem.
"In de basis is karnemelk een gefermenteerde, magere zuiveldrank die je in principe kunt maken van elke melk", zegt Willem van der Schans van melkveehouderij en zuivelbedrijf Den Eelder. Je kunt karnemelk op twee manieren maken: door volle melk te karnen of door magere melk te laten fermenteren.
' We kunnen wel met zekerheid stellen dat karnemelk een magerder product is dan zowel volle als halfvolle melk. In een glas karnemelk zit 0,5 gram vet, tegenover 3,5 gram in halfvolle melk en 8,5 gram vet in volle melk.
Waar je op moet letten als je kefir gaat gebruiken
Normaal gesproken kan een gezond mens prima één glas water- of melkkefir per dag drinken. Met 100 ml kefir per dag heb je je dagelijkse behoefte aan goede bacteriën al binnen.
Yoghurt en kefir zijn gefermenteerde melkproducten. Yoghurt ontstaat wanneer melkzuurbacteriën melksuikers (lactose) omzetten in melkzuren.
Van zowel melkkefir als waterkefir zijn geen bijwerkingen of contra-indicaties bekend. Je moet het dan ook zien als een voedingsmiddel en géén geneesmiddel. Zo ongeveer als zuurkool, of karnemelk, maar dan met nog veel meer diversiteit qua bacteriestammen en gistculturen.
Gefermenteerd voedsel zit vol met probiotica: dat zijn levende bacteriën die goed zijn voor je darmen. En als je darmen blij zijn, dan voel jij je meestal ook beter. Het kan helpen bij spijsvertering, een opgeblazen gevoel verminderen en zelfs je weerstand versterken.
Veiligheid van fermentatie
Gefermenteerde producten die je in de winkel koopt zijn veilig. Ook de gebruikte bacteriën, schimmels en gisten die bij de fermentatie betrokken zijn kunnen geen kwaad. Bedrijven moeten voldoen aan strenge wettelijke eisen op het gebied van voedselveiligheid.
Met ontstekingsremmende bacteriën zijn juist geassocieerd: zuivelproducten als karnemelk en yoghurt, brood, peulvruchten, zoals linzen, erwten en kikkererwten; vis en noten.
Dankzij het melkzuur en de probiotica is karnemelk makkelijker verteerbaar, vooral voor mensen die moeite hebben met lactose. De bacteriën in karnemelk breken een deel van de lactose af, waardoor het voor veel mensen lichter op de maag ligt.
Voor een goede nierfunctie en voor een makkelijke stoelgang is het van belang om voldoende te drinken. Bij warm weer is het extra belangrijk om goed te drinken. Na je 70ste heb je ongeveer 1,7 liter aan drinken per dag nodig. Naast water, thee en koffie, tellen ook melk en karnemelk mee.
Verse en houdbare melk kan allebei. Karnemelk is ook een goede keuze. Houd het op 2 bekertjes per dag, anders heeft je kind misschien minder trek in ander eten. In plaats van melk kun je ook halfvolle-, of magere yoghurt, magere kwark of magere vla geven, bijvoorbeeld als toetje.
Den Eelder boerenkarnemelk is al verschillende keren uitgeroepen tot de lekkerste karnemelk van Nederland.