Maar wat de meesten wel weten, is dat er op twee februari wordt gesmuld van lekkere pannenkoeken. Een eeuwenoud gezegde luidt immers: "Op twee februari is geen vrouwtje zo arm, of ze maakt haar pannetje warm". Door pannenkoeken te bakken werd vroeger de overschot van de bloem opgemaakt voor de nieuwe oogst.
Maria-Lichtmis of kortweg Lichtmis is een christelijk feest dat 40 dagen na Kerstmis, op 2 februari gevierd wordt. Het is een mooie oude traditie dat vandaag pannenkoeken gegeten worden. Vandaar het gezegde: “Er is geen vrouwtje nog zo arm, of ze maakt met Lichtmis haar pannetje warm”.
Christenen aten pannenkoeken op de laatste dag vóór de vastentijd, om spullen zoals bloem, eieren en melk uit de voorraadkast te gebruiken die ze tijdens de vastentijd niet zouden eten . Zo konden ze elke verleiding uitsluiten!
Op 2 februari is het Maria-Lichtmis. Dan wordt de terugkeer van het licht gevierd: de donkerste dagen zijn voorbij en de lente staat weer voor de deur. Het is van oudsher een traditie om met Lichtmis pannenkoeken te eten. De kippen leggen terug eieren, er kan weer beslag gemaakt worden.
Veertig dagen na Kerstmis
Dat laatste is de reden dat Maria Lichtmis op 2 februari gevierd wordt: 39 dagen na Kerstmis oftewel de 40ste dag na de kerstnacht.
Traditioneel worden ter gelegenheid van deze dag pannenkoeken gebakken. De vorm en kleur van de pannenkoeken worden gezien als een verwijzing naar de zon en het licht. De traditie zegt dat wie met Lichtmis pannenkoeken eet een voorspoedig jaar zal hebben.
Maria-Lichtmis wordt gevierd op 2 februari, dat is 39 dagen ná Kerstmis, in de christelijke kalender de veertigste dag ván Kerstmis genoemd (vergelijk in dit verband Hemelvaartsdag, als veertigste paasdag; zie ook veertigdagentijd). Het is het laatste christelijke feest dat verband houdt met Kerstmis.
Op 2 februari is het Lichtmis en staan er traditioneel pannenkoeken op het menu.
Maria-Lichtmis viert men elk jaar op 2 februari, exact 40 dagen na Kerstmis. Deze Judaeo-Christelijke feestdag is een mix van heidense, christelijke en Joodse tradities. Vanuit heidens perspectief gaat haar oorsprong terug naar de Romeinse Parentalia, een jaarlijks herdenkingsfeest voor de overledenen.
De dag wordt Goede Vrijdag genoemd omdat Jezus zichzelf heeft opgeofferd om de mensheid te redden, is de gedachte. Gelovigen die deze dag vieren, offeren zelf ook iets op om Jezus te herdenken: zij vasten deze dag, of eten geen vlees. De modernisering van deze feestdag heeft ook in Nederland toegeslagen.
Deze lekkernij is niet weg te denken uit de Nederlandse cultuur. Maar zo Hollands zijn pannenkoeken eigenlijk niet. Het recept voor de pannenkoek, komt oorspronkelijk niet uit Nederland, maar uit China!
In Nederland vindt Nationale Pannenkoekdag meestal in maart plaats, waarbij basisschoolkinderen pannenkoeken bakken voor ouderen. In Engeland is er ook “Shrove Tuesday”, de dag voor Aswoensdag, waar het eten van pannenkoeken een traditie is. Dit wordt ook wel Pancake Day genoemd.
In Vlaanderen en Nederland worden er op 2 februari stapels pannenkoeken gebakken ter ere van Lichtmis, of Maria Lichtmis. Een gezellig familiefeest waarin kinderen en pannenkoeken centraal staan. Toch kent niet iedereen deze mooie traditie.
Cultuur. In 1986 bedacht Jan Kruis de dag "Sint Pannekoek", met 29 november als datum voor een dag waarop pannenkoeken gebakken worden.
Maria Lichtmis herdenkt het zuiveringsritueel van Maria na haar bevalling. In het oude Israël werden vrouwen als onrein beschouwd tot veertig dagen na de bevalling van een jongen en tachtig dagen na de bevalling van een meisje. Dit onder andere omdat zij tijdens de bevalling met bloed in aanraking gekomen zijn.
Vroeger bestond de voorraadkast en koelkast vooral uit boter, melk, eieren, meel en suiker. En je raadt het misschien al, hier kun je perfect pannenkoeken van maken. Deze werden dan ook rijkelijk gegeten voordat de strenge vastenperiode er aan komt. Daarmee is Pancake day geboren.
Maria Lichtmis of het pannenkoekenfeest: in heel Vlaanderen maar ook in bijvoorbeeld Frankrijk wordt op 2 februari Maria Lichtmis gevierd, waarbij er à volonté pannenkoeken gegeten worden. Het is het feest van het licht en vindt traditiegetrouw 40 dagen na Kerstmis plaats.
Christendom en de kerstboom
De katholieken vonden dat de kerstboom niet bij het kerstfeest hoorde. Het kerstfeest diende sober te zijn en een frivool versierde boom leidt alleen maar af van waar het kerstfeest over gaat: de geboorte van Jezus.
2 februari is het Frankrijk La Chandeleur; het traditionele pannenkoekenfeest! Het feest, 39 dagen na kerst, markeert het moment waarop de dagen weer langer worden. In Nederland wordt dit feest Maria Lichtmis genoemd wordt, of ook wel het kaarsenfeest.
Op 4 april 2025 vond Nationale Pannenkoekdag plaats. Op 1.825 scholen en instellingen werden in totaal 180.000 pannenkoeken gebakken door kinderen, voor ouderen. Om 12.00 uur vond het Nationale Flipmoment plaats. Massaal gingen er duizenden pannenkoeken de lucht in.
Pannenkoeken behoren tot de meest geliefde ontbijt- en brunchgerechten, en goed nieuws: je kunt ze gezonder maken zonder in te leveren op smaak.
2 februari is Wereld Wetlands Dag, maar het is ook en vooral het feest van de pannenkoeken, de beroemde Chandeleur.
2 februari – Maria Lichtmis
In de katholieke kerk is 2 februari het feest van de Purificatie van Onze-Lieve-Vrouw. Volgens de joodse wet moest een vrouw 40 dagen na de bevalling gezuiverd worden door een offer te brengen in de Tempel. Als jodin moest Maria zich daar aan houden.
Volgens de joodse wet moest een pasgeboren jongen namelijk 40 dagen na de geboorte naar de tempel worden gebracht om aan het publiek te worden getoond. Traditioneel werd er op Lichtmis een kaarsenprocessie gehouden. Zo kregen gelovigen kaarsen mee naar huis om hen te behoeden voor onheil.