Consumptie van soja kan alle mogelijke allergische reacties geven: oraal allergiesyndroom, luchtwegklachten, maagdarmklachten, huidklachten en anafylaxie.
De peulvrucht soja is rijk aan tal van componenten die ons kunnen beschermen tegen hart- en vaatziekten. Hij bevat onverzadigde vetten en zit boordevol pectine, een soort voedingsvezel die de slechte cholesterol (LDL) verlaagt. Soja is ook rijk aan plantaardige eiwitten die de cardiovasculaire gezondheid verbeteren.
In soja zitten isoflavonen, fyto-oestrogenen en andere antinutriënten. Deze stofjes zouden onder andere invloed hebben op (borst)kanker, een verstoorde hormoonhuishouding en borstgroei bij mannen. Een ander mogelijk probleem zou zijn dat soja genetisch gemodificeerd wordt en daarmee ook schadelijk is.
Na het eten van soja kunnen allerlei mogelijke allergische reacties optreden, gaande van huidklachten, angio-oedeem (zwellingen, meestal in gezicht en keel) tot roodheid, jeuk, problemen met de luchtwegen, maagdarmklachten enzovoort.
Sojabonen bevatten de onoplosbare vezels raffinose en stachyose, die behoren tot de FODMAP-vezels die de symptomen van het prikkelbaredarmsyndroom kunnen veroorzaken en kunnen leiden tot winderigheid en diarree.
Symptomen soja
Consumptie van soja kan alle mogelijke allergische reacties geven: oraal allergiesyndroom, luchtwegklachten, maagdarmklachten, huidklachten en anafylaxie.
Is soja veilig om te eten of drinken? Aan het gebruik van soja zijn geen specifieke risico's verbonden. Wel wordt zwangeren geadviseerd om niet te veel sojaproducten te nemen.
Soja en isoflavonen. Soja bevat isoflavonen, stoffen die erg lijken op het hormoon oestrogeen dat het lichaam zelf maakt. Isoflavonen worden ook wel plantaardige oestrogenen of fyto-oestrogenen genoemd. Deze fyto-oestrogenen kunnen invloed hebben op vormen van kanker die gevoelig zijn voor hormonen, zoals borstkanker.
De soja die we in Nederland gebruiken, komt vooral uit Zuid-Amerika. Daar zorgt de teelt voor allerlei problemen: er wordt bos voor gekapt, de bodem raakt uitgeput en het water wordt vervuild door bestrijdingsmiddelen en kunstmest. De meeste soja wordt verwerkt in veevoer.
Wat is een soja intolerantie? De sojaboon is een peulvrucht waar allerlei sojaproducten van worden gemaakt. Bij een soja intolerantie reageer je op de aanwezige eiwitten die in sojabonen voorkomen. Omdat het vaak het immuunsysteem is dat reageert spreken we ook van een soja allergie.
Hoeveel soja mag ik eten? Volgens het Voedingscentrum passen sojaproducten zoals tofu, tempé en sojadrink in een gezond voedingspatroon. Het advies is om maximaal 2-3 porties sojaproducten per dag te eten of drinken.
Gefermenteerde soja is een rijke bron van isoflavonen, de B-vitaminen (inclusief vitamine B12) en vitamine K2, maar ook van heel veel andere bioactieve stoffen. Gefermenteerde sojaproducten hebben een cholesterolverlagend, bloedsuikerverlagend, bloeddrukverlagend en ontstekingsremmend effect.
Soja yoghurt gezonder dan het origineel
Ga voor soja. In een bakje sojayoghurt zit niet alleen het meeste eiwit. Er zit ook weinig ongezond verzadigd vet in. En het bevat meestal geen suiker.
Wel bevatten edamame aanzienlijk meer vitamine K en foliumzuur dan rijpe sojabonen. Daarnaast zijn edamame veel makkelijker in gebruik dan 'gewone' sojabonen. Die moeten eerst nog verwerkt worden tot tofu, tempeh of andere producten en zijn niet echt smakelijk om gekookt te eten. Dit kan juist wel met edamame.
Je hoeft je dus geen zorgen te maken over hormonen in soja. Integendeel, soja is een gezonde bron van plantaardige eiwitten, onverzadigd vet, koolhydraten, vezels, ijzer, vitamine B1, fosfor, magnesium en koper. De kwaliteit van de eiwitten uit soja is vergelijkbaar met koemelkeiwit.
Vooral de tempeh op basis van lupinebonen is een goed alternatief voor soja als je kijkt naar de eiwitten – 18,5 gram per 100 gram. De variantie met witte bonen bevat 8,9 gram.
Bij sommige mensen kunnen sojaproducten een opgeblazen gevoel of darmklachten veroorzaken. Vaak ligt een onderliggend darmprobleem of een onevenwichtige darmflora aan de basis. Ongeveer driekwart van de soja wereldwijd wordt geproduceerd als veevoer.
Soja-allergie zie je vaak in combinatie met een allergie voor berkenpollen. Dit is een kruisallergie. Na het drinken van een sojadrank of eten van een sojadessert, ervaren deze mensen vooral jeuk in de mond en zwelling van de lip. Deze reactie kan mild tot heftig zijn.
Van rauwe of onvoldoende verhitte peulvruchten kun je last krijgen van je darmen. De verschijnselen van een lectinevergiftiging zijn buikpijn, misselijkheid, koorts en lichte diarree. Deze klachten komen vaak binnen 3 uur. Meestal voel je je na 4 a 5 uur beter.
Ontbossing en mensenrechten
De sterk toenemende vraag naar soja leidde de afgelopen decennia tot grootschalige ontbossing. Maar ook andere belangrijke natuur zoals savannes en graslanden worden vernietigd. In Brazilië vindt de meeste sojateelt plaats in de Cerrado, leefgebied van onder meer de jaguar.
Soja bevat fyto-oestrogenen, stoffen die de hormonale balans positief kunnen beïnvloeden. Dit kan gunstig zijn voor huidveroudering en het behouden van elasticiteit. Maar voor mensen met een gevoeligheid voor soja of hormonale schommelingen kan het juist nadelige effecten hebben, zoals irritaties of onzuiverheden.
Veel vleesvervangers hebben sojabonen als belangrijkste grondstof. Daar zitten hoogwaardige eiwitten, ijzer en vitamine B1 in, en dat maakt soja een goed alternatief voor vlees. Ook qua textuur komt soja – vooral in combinatie met tarwegluten – behoorlijk dicht bij echt vlees in de buurt.
Daarnaast wordt aanbevolen om de consumptie van edamame te beperken tot ongeveer 200 gram per dag en niet meer dan 500 gram, omdat edamame rijk is aan voedingsvezels en eiwitten, waardoor het moeilijk verteerbaar wordt als je er te veel van eet.
Voor één kilo peulvruchten komt één kilo CO2 vrij, bij 1 kilo rundersteak komt 34 kilo CO2 vrij. Doordat we steeds meer vlees eten, is de sojaproductie de afgelopen 50 jaar bijna zeven keer zo hoog geworden. De soja die we in Nederland gebruiken, komt vooral uit Zuid-Amerika.