Een reden om soja uit je dieet te schrappen is dat het phyto-oestrogenen bevat. Ons lichaam beschouwt deze als natuurlijke oestrogenen. Bij mannen kan dit leiden tot een schommelende testosteronspiegel, onvruchtbaarheid, afname van spermacellen en een verhoogde kans op kanker.
Sojabonen en producten gemaakt van sojabonen bevatten relatief veel isoflavonen. Isoflavonen hebben een hormonale (oestrogene) werking. Ze kunnen in hoge doseringen effect hebben op de hormoonhuishouding.
Mensen vreesden lange tijd dat het eten van soja hun oestrogeenspiegel zou verhogen, wat volgens hen hormoonverstorende effecten zou kunnen hebben, de vruchtbaarheid zou kunnen aantasten en borstkanker zou kunnen veroorzaken. Onderzoek heeft echter aangetoond dat soja-isoflavonen in het lichaam als een zwakke vorm van oestrogeen werken .
De soja die we in Nederland gebruiken, komt vooral uit Zuid-Amerika. Daar zorgt de teelt voor allerlei problemen: er wordt bos voor gekapt, de bodem raakt uitgeput en het water wordt vervuild door bestrijdingsmiddelen en kunstmest. De meeste soja wordt verwerkt in veevoer.
In soja zitten isoflavonen, fyto-oestrogenen en andere antinutriënten. Deze stofjes zouden onder andere invloed hebben op (borst)kanker, een verstoorde hormoonhuishouding en borstgroei bij mannen. Een ander mogelijk probleem zou zijn dat soja genetisch gemodificeerd wordt en daarmee ook schadelijk is.
Bij sommige mensen kunnen sojaproducten een opgeblazen gevoel of darmklachten veroorzaken. Vaak ligt een onderliggend darmprobleem of een onevenwichtige darmflora aan de basis. Ongeveer driekwart van de soja wereldwijd wordt geproduceerd als veevoer.
Soja en isoflavonen. Soja bevat isoflavonen, stoffen die erg lijken op het hormoon oestrogeen dat het lichaam zelf maakt. Isoflavonen worden ook wel plantaardige oestrogenen of fyto-oestrogenen genoemd. Deze fyto-oestrogenen kunnen invloed hebben op vormen van kanker die gevoelig zijn voor hormonen, zoals borstkanker.
Hoeveel soja mag ik eten? Volgens het Voedingscentrum passen sojaproducten zoals tofu, tempé en sojadrink in een gezond voedingspatroon. Het advies is om maximaal 2-3 porties sojaproducten per dag te eten of drinken. Vervang bijvoorbeeld een aantal keer per week rood vlees door een sojaproduct zoals tofu.
Volgens een onderzoek van de Consumentenbond lijkt sojamelk qua voedingswaarden het meest op koemelk. Het bevat evenveel eiwitten en energie als 'normale' melk. Alleen als er aan sojamelk calcium, vitamine B12 en vitamine D wordt toegevoegd, biedt het enigszins vergelijkbare vitaminen.
Voor één kilo peulvruchten komt één kilo CO2 vrij, bij 1 kilo rundersteak komt 34 kilo CO2 vrij. Doordat we steeds meer vlees eten, is de sojaproductie de afgelopen 50 jaar bijna zeven keer zo hoog geworden. De soja die we in Nederland gebruiken, komt vooral uit Zuid-Amerika.
Al bij een half glas sojamelk per dag wordt de hoeveelheid spermacellen die mannen produceren minder. Dit beweren wetenschappers van de Harvard School of Public Health in Amerika. Bijna 100 mannen, die tussen 2000 en 2006 bij een vruchtbaarheidskliniek aanklopten, deden mee aan het onderzoek.
Veel voorkomende klachten bij een soja-allergie
Angioedeem kan zich over het hele lichaam optreden, waarbij vooral plaatselijke vochtophopingen in het gezicht te zien zijn: vooral onder de ogen, op de lippen en in wangen (wangzakken). In het keelgebied kan levensbedreigend glottisoedeem ontstaan.
De onderzoekers concluderen dat soja-isoflavonen een matig, maar significant effect hebben op de botdichtheid bij vrouwen in de overgang. Ze zijn van mening dat het gebruik ervan een belangrijke strategie kan zijn om het verlies van botmassa te beperken.
Plantaardige voedingsmiddelen met een hoog gehalte fyto-oestrogenen zijn: Lijnzaad, soja producten als sojabonen, edamame, tofu, tempeh en Soja-eiwitpoeder, cashew noten, gedroogde abrikozen, dadels, kikkererwten, alfalfa kiemen, bessen en sesamzaad.
Gezondheidsproblemen
Uit sommige onderzoeken is gebleken dat de consumptie van hogere niveaus van soja-isoflavonen mogelijk kan leiden tot het ontstaan of verergeren van verschillende gezondheidsproblemen, zoals een hoger risico op het ontwikkelen van borstkanker en hartziekten bij zowel mannen als vrouwen.
In vergelijking met andere peulvruchten bevat soja meer (onverzadigd) vet, meer eiwitten en minder koolhydraten. Het lage koolhydraatgehalte kan voordelig zijn voor mensen met diabetes. Ook de aanwezige isoflavonen hebben een positief effect voor diabeten want ze verminderen de insuline-resistentie.
Voor je gezondheid kun je het beste kiezen voor de magere of halfvolle yoghurt, en dan de 'naturel' variant zonder toegevoegd suiker. Yoghurt bevat veel goede voedingsstoffen, waaronder eiwit, calcium en vitamine B12 en B2. Het eten en drinken van zuivelproducten hangt samen met een lager risico op darmkanker.
Soja yoghurt gezonder dan het origineel
Ga voor soja. In een bakje sojayoghurt zit niet alleen het meeste eiwit. Er zit ook weinig ongezond verzadigd vet in. En het bevat meestal geen suiker.
Na rijst en tarwe, de belangrijkste moderne basisproducten van China, staat soja stevig op de derde plaats in de Chinese voedselhiërarchie. Vanuit voedingsoogpunt biedt soja een enorme hoeveelheid eiwitten en calcium aan een bevolking die daar bitter weinig van binnenkrijgt via vlees of zuivelproducten .
Wel kunnen supplementen met hoge doseringen mogelijk schadelijk zijn voor de gezondheid. Ze kunnen ook bijwerkingen geven zoals vaginale bloedingen en leverontsteking. Gebruik deze supplementen dus liever niet, of alleen in overleg met je (huis)arts of apotheker.
Het grootste risico op kanker komt door roken en meeroken. Tabaksproducten en de tabaksrook bevatten stoffen die schadelijk zijn voor het DNA in de cellen. Fouten in het DNA kunnen ertoe leiden dat een cel ontspoort en dat er kanker ontstaat.
Gebleken is dat het aanbrengen van stoffen uit soja de elasticiteit en dikte van de huid kunnen verhogen. Daarnaast bevat het stoffen die pigmentvlekjes door de zon verminderen, en werkt het talgregulerend.
Soja geeft gezondheidsvoordelen zoals een verbetering van je darmflora en het verlagen van het 'slechte' LDL cholesterol. Het lijkt erop dat de inname van soja een beschermend effect heeft op borstkanker, prostaatkanker, longkanker, darm- en maagkanker.
Soja en de schildklier
Soja draagt niet bij aan het ontstaan van hypothyreoïdie (een trage schildklier). Wel kan soja de opname van jodium verlagen, en het binnenkrijgen van voldoende jodium is belangrijk voor een goedwerkende schildklier. Dat laatste is vooral relevant als je te weinig jodium binnenkrijgt via voeding.