Naast onvoldoende rust voor de gluten kan het scheuren ook komen door het te strak vormen. Een rekbaar deeg kun je strakker vormen dan een heel elastisch deeg. Een deeg voor witbrood kun je strakker vormen dan een deeg voor volkorenbrood. Een tarwebloem deeg is strakker te vormen dan een emmerbloem of speltdeeg.
Het midden van het deeg zal zichzelf uitrekken. Als je het midden actief uitrekt, zal het veel te veel uitrekken en zal het deeg dun worden en scheuren. Deeg is te weinig gerezen (het is niet genoeg gerezen) Deeg is te veel gerezen (het is te veel gerezen en is ingezakt)
Dit is de baanbrekende truc: neem 5-10 minuten afstand . Klaar! De gluten laten ontspannen maakt het verschil. Als je terugkomt, zal de vorm glad en scheurvrij zijn – werk gewoon snel en zelfverzekerd!
Als je deeg te droog is geworden tijdens het rijzen – we hebben het dan over een verkorst deeg – scheurt het brood ook bijna zeker. Voldoende vocht (waterdamp) tijdens het rijzen is de oplossing. Met een vochtige theedoek kom je al een eind, maar een rijsoven met wat vocht (stoomovenfunctie) is ideaal.
Voor deeg dat scheurt, kneed er voorzichtig een beetje water doorheen om de hydratatie te verbeteren . Als het deeg scheurt tijdens het uitrekken, kun je het repareren door het om te vouwen en aan te drukken. Laat het daarna rusten voor een betere elasticiteit.
Als je deeg in de koelkast laat rusten, zul je merken dat je het deeg makkelijker en zonder scheuren kunt uitrollen. Daarnaast is het belangrijk dat het deeg goed op temperatuur blijft. Als het te warm is, scheurt deeg makkelijker.
Of je nu zanddeeg, kruimeldeeg of ander taartdeeg maakt, het deeg laten rusten zorgt ervoor dat het makkelijker uit te rollen is doordat de boter terug wat opstijft. Geduld hebben is belangrijk, want het deeg laten rusten zorgt er ook voor dat het niet krimpt bij het bakken.
Als je het deeg in de bakvorm legt, dat het altijd uit elkaar valt? Je kan dat voorkomen door het deeg even in de koelkast te leggen voor gebruik. De boter in het deeg wordt dan harder, waardoor het deeg steviger aanvoelt en minder snel uit elkaar valt.
3 Te lang rijzen
Je deeg te lang laten rijzen is nog een reden dat je brood kruimelig wordt. De textuur van een brood steunt op de juiste verhouding van gluten, zuurstof en waterdamp. Als het deeg te lang rijst, wordt de gist overactief en is de verhouding uit balans. Je brood valt dan in of wordt plat.
Het beste laat je deeg rijzen in een licht ingevette kom, afgedekt met een vochtige theedoek of plasticfolie, op een warme en tochtvrije plek.
Je deeg moet een mooi geheel zijn, zonder klontjes. Kneed niet te lang > te kort kneden is niet goed, maar te lang kneden ook niet. Je deeg wordt daar te elastisch van. En dus moeilijk te verwerken tot een mooie deegbodem.
Wanneer u uw deeg laat rusten, wordt het elastischer en minder plakkerig. Dek het deeg daarom af met een vochtige doek of plastic folie en laat het minimaal 15-30 minuten rusten. Dit is vooral belangrijk bij brooddeeg of pizzadeeg.
Daarnaast hangt het ook af van het type gerecht: voor een gebak dat moet rijzen in de oven (cake, biscuit, brood…) gebruik je best boven- en onderwarmte, omdat het gebak dan gelijkmatiger rijst en minder uitdroogt.
Rusten en rijzen
Laat het deeg rijzen tot het in volume is verdubbeld. De tijdsduur is afhankelijk van de temperatuur. Bij kamertemperatuur duurt het ongeveer 2 uur. In de koelkast kun je het een nacht laten rijzen.
Wil je een cake die niet tot nauwelijks scheurt, dan bak je de cake wat langer op een lagere temperatuur. Bij mij werkt 75 minuten op 160 graden erg goed. Maar elke oven is verschillend, dus het kan goed dat het bij jou net iets anders is.
Als het deeg goed gerezen is, dan veert de indruk van uw vinger langzaam gedeeltelijk terug en laat het een lichte deuk achter. Dat is een duidelijk teken dat het deeg voldoende lucht heeft vastgehouden en dat het klaar is om gebakken te worden.
Er is een reden waarom brood maar een bepaalde tijd mag rijzen. Te lang rijzen betekent te veel belletjes . Te veel belletjes betekent dat het brood erg poreus wordt met een droge, kruimelige textuur en veel grote gaten.
Als je terugkomt bij het rijzen van je brood en ziet dat het te groot en bol is, haal het deeg dan uit de vorm en vorm het opnieuw. Doe het deeg terug in de vorm en stel een timer in op 20 minuten (elke rijzing gaat sneller dan de vorige).
Uiteindelijk is het de bedoeling om het taartdeeg ergens tussen de 20 en 22 °C te houden , zodat het soepel, koel en gemakkelijk te hanteren blijft. Onder die temperatuur (vooral in een koude keuken) zal het deeg kruimelig zijn en snel scheuren bij het uitrollen.
Deeg kneden
Kneden kan met de hand of met een machine. Dat duurt circa 10 á 15 minuten. Wanneer het deeg goed gekneed is, moet er een VLIESJE getrokken kunnen worden met het deeg.
Laat je deeg 5-10 minuten rusten nadat je het in de banneton hebt gelegd voordat je het dichtnaait . Door het te laten rusten, wordt de spanning verlicht, waardoor het makkelijker te naaien is en bij elkaar blijft. Ash Leppek-Murray, dit heeft enorm geholpen! Zelfs als het iets te lang gerezen is, doet het wonderen om het 10 minuten te laten rusten.
Hoe langer het deeg fermenteert, hoe groter de kans dat bacteriën en enzymen hun werk doen en de smaken in de tarwe vrijmaken. Door de fermentatie te vertragen door de koelkast te gebruiken, krijgt het deeg de tijd om complexere smaken te ontwikkelen zonder te veel te rijzen , zoals bij kamertemperatuur.
Warme boter smelt tijdens het kneden en maakt het deeg plakkerig. Daarom moet je ook zo kort mogelijk kneden. Hoe langer je kneed, hoe warmer de boter wordt door de wrijving van je handen. Bestuif je werkblad vooraf goed met bloem zodat het deeg er niet aan plakt.