Voor die tijd bakte iedereen zijn eigen brood. Voor het bakken van brood werd rogge gebruikt. Rogge was goedkoop en werd door de lagere standen, de boeren en de horigen, gegeten. De rijkere standen, de adel en de geestelijken, aten brood dat van tarwe werd gebakken (herenbrood of wit brood).
Van brood met vet tot brood met jam.
Je kent de oude afbeeldingen wel: een volle herberg met vaten bier en hompen brood en stillevens met mooie stukken brood, vlees en kaas. Brood was iets wat je erbij at en het beleggen ervan kwam pas veel later. Onno geeft aan dat we ons brood vroeger vaak alleen met wat vet aten.
Romeins brood
Desondanks werd het bakken met zuurdesem al snel populair en nam het de rol als basisvoedsel over van puls (graanpap). Brood werd in de Romeinse tijd van diverse granen gemaakt, maar voornamelijk van spelt en tarwe.
De eerste granen voor brood zijn met de hand gemalen met behulp van stenen. Dit resulteerde waarschijnlijk in grof volkoren brood. Rond 800 jaar voor Christus werd dit proces verfijnd door Mesopotamiërs. Twee ronde en platte stenen werden gebruikt om het graan te maken.
De geschiedenis van het brood gaat terug tot ongeveer 30.000 jaar geleden. Brood zou zijn ontstaan toen voor het eerst graankorrels werden gekneusd met een steen en gemengd met water, zodat er een soort pap ontstond. Deze pap werd gekookt, ingedikt en daarna in de zon gelegd of gebakken op stenen uit het vuur.
Ze ontdekten dat het mengen van bloem en water en het een paar dagen laten staan ervoor zorgde dat wilde gisten begonnen te fermenteren, wat resulteerde in een gerezen deeg. De Egyptenaren gebruikten ook zuurdesem als rijsmiddel, een natuurlijk mengsel van gisten en bacteriën die in bloem en water voorkomen.
Een boerenbrood is een rustiek uitziend brood dat meestal van bloem gemengd met wat grover meel gebakken wordt. Vaak gaat het om een heel eenvoudig recept: boerenbrood is brood zoals mensen het vroeger zelf thuis bakten.
Turkse archeologen vinden met 8.600 jaar oude 'deegbol' oudste brood ooit. Archeologen in Turkije zeggen dat ze het oudste brood ter wereld hebben gevonden. Het stuk deeg zou dateren uit het jaar 6.600 voor Christus. De vondst werd gedaan in Çatalhöyük in de Zuid-Turkse provincie Konya.
Brood was in de middeleeuwen een essentieel onderdeel van de maaltijden. Welgestelde mensen aten tarwebrood. Het leek op ons wittebrood en werd 'herenbrood' genoemd. Het brood van de gewone man was gemaakt van rogge en gerst, maar ook van haver, gierst, spelt, emmertarwe, en vanaf de 15e eeuw ook boekweit.
Brood (ekmek) is een essentieel onderdeel van de Turkse maaltijd en wordt dan ook dagelijks gegeten, onder andere in de vorm van pide (Turks brood of kleine broodjes), simit (sesamringen), yufka, lavas en durum.
Soldaten bevechten de verveling
Daar ben je natuurlijk op een gegeven moment wel op uitgekeken. Eén van de dingen waar Romeinse soldaten slim in waren, was het vinden van afleiding. Ze stonden er namelijk bekend om dat ze ontzettend hielden van dobbelen, gokken en andere geluksspelletjes.
Voor de armen was brood de belangrijkste voedselbron, maar bij het ontbijt werd het alleen gegeten, of met boter of iets zoets als jam, of met koud vlees of vis, terwijl het bij de lunch of het avondeten met kaas zou zijn, en mogelijk iets als aardappelen, vlees, soep of groenten.
Ontbijt, lunch & avondeten
Hun ontbijt bestond uit brood en olijven, voor de rijke Romeinen dan. Arme mensen aten vaak pap dat met granen in melk werd gekookt. Tijdens de lunch aten de mensen brood met eieren of geitenkaas.
Hoofdmaaltijd. Bij de hoofdmaaltijd hoort als het even kan vet vlees, zoals klapstuk of doorregen spek. Vis is goedkoper dan vlees. Vooral armere mensen eten haring uit de Noordzee, paling en snoekbaars uit het IJsselmeer en mosselen uit Zeeland.
Stoete, brood zoals het vroeger werd gebakken. Bakkerij van der Most bakt dit brood op authentieke wijze. Het brood wordt handmatig verwerkt en na een langdurig rijsproces, in een speciale oven op de vloer gebakken.
In principe zit er geen verschil tussen de broden van de reguliere supermarkt en die van de bakker (qua voedingswaarde). Wanneer je kijkt naar twee dezelfde broden, zal er qua voedingswaarde niet zo veel verschil in zitten. Dit is de reden dat brood bij de bakker niet per se gezonder is.
Hoe ontstond brood zoals we het nu kennen? Per toeval. Zo was het in het oude Egypte – zo'n 2500 jaar voor Christus – de taak van de slaven om iedere dag vers brood te bakken. Op een dag mengde een slaaf een restje deeg van de dag ervoor met het nieuwe deeg.
Brood vormde het hoofdvoedsel, gevolgd door andere graanproducten, zoals pap. Vlees was prestigieuzer en duurder dan graan of groente. De adel liet bij speciale gelegenheden een beer (mannelijk varken) slachten. Als smaakmakers werden verjus, wijn en azijn gebruikt.
Regeringsbrood was grijs en het smaakte slecht. Na de oorlog werd het fabrieksbrood populair. Dat was soms wittebrood dat met toevoegingen zacht en 'vers' gehouden werd, zoals het Kingcorn van de Lubro bakkerijen. Sommige mensen vonden het smakeloos.
Altamura-brood zou – volgens inwoners van Altamura en omstreken – het lekkerste brood ter wereld zijn. Dat is nogal een statement. Daarom zochten we alles over het Altamura brood uit. Want pane di Altamura blijkt inderdaad nogal smakelijk!
Behalve met water mengden ze de korrels met bloed van dieren of gesmolten vet en kookten er een pap van. Van de dikke pap maakten ze een dikke ronde koek met een middellijn van ongeveer tien centimeter en twee centimeter dik. Deze plak droogden ze in de zon of bakten ze op gloeiend hete stenen of in de hete as.
Het brood, waarvoor klanten maar liefst 75 pond (95 euro) moeten neertellen, wordt gemaakt door Robert Didier in zijn bakkerij in Wrexham, Noord-Wales. Hij gebruikt, naar eigen zeggen, alleen de beste ingrediënten in zijn luxe recept; zoals Welsh bronwater en zeezout.
Zuurdesem is de oudste broodvorm ter wereld
Lang voordat gist in zakjes bestond, gebruikten mensen natuurlijke fermentatie. Zuurdesem is waarschijnlijk al meer dan 6000 jaar in gebruik — het werd genoemd in Babylonische teksten, en zelfs in de Bijbel.