Je kan er vanalles voor gebruiken, denk aan een vergiet, broodmandje, een kleine kom of schaal.
Er zijn genoeg alternatieven die je waarschijnlijk al in huis hebt. Je kunt bijvoorbeeld een mengkom van je mixer, een losse schaal van glas, metaal of plastic, een vergiet, een broodvorm, een cakeblik of zelfs een stokbroodmandje gebruiken. Met een beetje creativiteit kun je prima uit de voeten zonder echt rijsmandje.
Een siliconen rijsmand is een alternatief voor de rijsmand van riet of hout, ontworpen om het rijzen van deeg gemakkelijker en hygiënischer te maken.
Een broodvorm kan een geweldig alternatief zijn voor een rijsmandje, met als voordeel dat je er een zuurdesembrood in de vorm van een brood in kunt bakken. Perfect voor sandwiches! Je vindt hier een complete handleiding voor het bakken van zuurdesem in een broodvorm. Je kunt je gewone zuurdesembrood ook tot een batard vormen en deze vervolgens in een ingevette broodvorm doen.
Pak een bakvorm en een theedoek zonder textuur. Leg de theedoek in de bakvorm en leg vervolgens het deeg erin. Als het deeg plakkerig is, kun je de theedoek met bloem bestrooien. Dek de bakvorm af en zet hem een nacht in de koelkast.
Het beste laat je deeg rijzen in een licht ingevette kom, afgedekt met een vochtige theedoek of plasticfolie, op een warme en tochtvrije plek. Dit bevordert een gelijkmatige rijs en voorkomt dat het deeg uitdroogt.
De reden dat je deeg vastzit aan je rijsmandje heeft alles te maken met de gluten. De gluten willen maar één ding: bij elkaar blijven. Ze vinden het heerlijk om stevig met elkaar verbonden te zijn, en soms betekent dat een beetje plakken.
Een rijsmandje is een onmisbaar hulpmiddel in de keuken van de enthousiaste thuisbakker. Het is bedoeld om je deeg in te laten rijzen, niet om in te bakken. Een bakblik is bedoeld om in te bakken, die is namelijk bestand tegen de hitte van de oven.
Vrijwel niemand gebruikt hier een rijskast. Om een brood te bakken is dat eigenlijk helemaal niet nodig. Het rijzen duurt wat langer, maar daardoor krijg je ook meer smaak aan het brood. Het is misschien handiger om eerst te leren hoe het deeg moet aanvoelen en hoe het hele proces werkt.
Bakpoeder is een chemisch middel dat aan het deeg wordt toegevoegd om het te laten rijzen. Het vervangt gist als rijsmiddel. Bakpoeder is een mengsel van natriumbicarbonaat en citroenzuur of wijnsteenpoeder.
Water is de beste natuurlijke broodverbeteraar voor een smakelijk brood. Hoe meer water op je deeg, des te sappiger je brood. Je krijgt er een luchtig brood van en het brood blijft langer vers.
Dek je deeg af met een vochtige theedoek of met plasticfolie. Zet het op een tochtvrije plek en laat het deeg ongeveer 1-2 uur rijzen totdat het in volume is verdubbeld.
Zet het rijsmandje dan in de koelkast. Dat kan met een theedoek over het deeg, maar ook in een plastic zak om het vocht nog beter in het deeg te houden.
Dat insnijden doe je met een lame (spreek uit : leem). Dat is bakkerstaal voor een scherp mesje waarmee je de deegspanning doorsnijdt.
Het voorbereiden van je rijsmand
Begin met het bestrooien met een dunne laag bloem, rijstemeel of maïsmeel over het oppervlak van het mandje. Dit voorkomt dat het deeg blijft plakken aan de mand tijdens het rijzen. Vervolgens tik je voorzichtig tegen de zijkanten van het mandje om overtollig meel te verwijderen.
Maak je eigen rijskast
In plaats van de oven op rijsstand te zetten, kun je ook je eigen rijskast maken. Bijvoorbeeld door je deeg in een koeltas met heet water te zetten. Je hoeft het water maar een keer te koken om de tas op de juiste temperatuur te brengen. Dit werkt overigens ook met een vuilniszak.
Als je deeg aan de buitenkant uitdroogt of verkorst en hard wordt, kan het niet meer goed 'groeien'. Zorg er dus voor dat het deeg mooi vochtig blijft. Daarom staat in recepten altijd dat je het deeg moet afdekken. Vaak staat er 'met een vochtige keukenhanddoek'.
Oven als rijskast. De makkelijkste rijskast heb je reeds in je keuken staan: de oven. Je moet voor twee dingen zorgen: dat de temperatuur iets boven de 30 °C is en de relatieve luchtvochtigheid niet onder de 80% zakt. Om te zorgen dat de oven 30 a 35 °C is zet je de oven heel kort aan.
Je kan er vanalles voor gebruiken, denk aan een vergiet, broodmandje, een kleine kom of schaal.
De tijdsduur is afhankelijk van de temperatuur. Bij kamertemperatuur duurt het ongeveer 2 uur. In de koelkast kun je het een nacht laten rijzen.
Een rijsmandje, ook wel banneton genoemd, is een geweldig hulpmiddel voor het bakken van brood zonder bakvorm. Het mandje geeft je deeg de perfecte vorm tijdens het rijzen, zodat je een mooi rond brood krijgt zonder dat je het hoeft te vormen.
350 tot 450 gram deeg: 16 centimeter rijsmandje. 450 tot 550 gram deeg: 18 centimeter rijsmandje. 550 tot 750 gram deeg: 20 centimeter rijsmandje. 750 tot 1.000 gram deeg: 22 centimeter rijsmandje.
Een rijsmandje gebruik je om te rijzen en gaat dus niet de oven in! Een rijsmandje, de naam zegt het al, is alleen bedoeld om het deeg te laten rijzen, het is dus geen vervanging van een bakblik en mag echt nooit de oven in.