Wie milieubewust is, kiest steeds vaker voor melk van haver in plaats van koemelk. Maar dat duurzame alternatief komt met een stevig prijskaartje. Terwijl haver en water spotgoedkope grondstoffen zijn, kost een liter haverdrink aanzienlijk meer dan koemelk.
En dat terwijl je voor havermelk alleen water, haver en een simpele staafmixer nodig hebt. Voor koeienmelk daarentegen heb je veel meer nodig: stallen voor de koeien, voeding, verzorging en speciale apparatuur om te melken bijvoorbeeld. Een pak haver koop je in de winkel al voor 50 cent.
Sojamelk, dat een grotere hoeveelheid (in ounces) verkoopt dan kokosmelk, heeft een kleiner aandeel in de plantaardige verkoop, namelijk 9%, omdat sojamelk per ounce goedkoper is dan havermelk . Het aandeel van de uitgaven aan plantaardige melk steeg van 12,9% in 2018 naar 15,4% in 2022 (figuur 2).
Havermelk heeft maar weinig voedingswaarde ten opzichte van sojamelk. Het kan wel het slechte cholesterol verlagen, maar doet dat minder goed dan soja. Al met al is mijn advies dus, op basis van de literatuur en de voedingswaarde, om als plantaardige melk sojamelk te gebruiken.
Volgens gegevens van Mintec is de winkelprijs van plantaardige melk ongeveer twee keer zo hoog als die van zuivelproducten, om verschillende redenen. De kosten voor onderzoek en ontwikkeling, productie, transport, verpakking en marketing zijn voor plantaardige melkproducten allemaal hoger dan voor zuivelproducten .
En Gertner zei dat de haveroogsten vorig jaar slecht waren , wat leidde tot stijgende prijzen voor havermelk. Plantaardige melk vereist ook hogere marketing- en R&D-kosten, omdat het nog een opkomende industrie is, legde Gertner uit. Daarnaast moet je ook nog rekening houden met transportkosten.
Belangrijk aandachtspunt is dat niet alle havermelk even gezond is, want aan veel havermelk is extra suiker toegevoegd, zeker aan gearomatiseerde varianten met bijvoorbeeld vanille- of chocoladesmaak. De hoeveelheid suikers kan variëren van enkele grammen tot meer dan 10 gram per glas.
De soja die we in Nederland gebruiken, komt vooral uit Zuid-Amerika. Daar zorgt de teelt voor allerlei problemen: er wordt bos voor gekapt, de bodem raakt uitgeput en het water wordt vervuild door bestrijdingsmiddelen en kunstmest. De meeste soja wordt verwerkt in veevoer.
Haver bevat namelijk van nature anti-nutriënten. Dit zorgt ervoor dat je voedingsstoffen minder goed opneemt”, vertelt Struik. “Het is dus niet goed voor je darmgezondheid. Daarnaast kunnen anti-nutriënten voor een opgeblazen gevoel, winderigheid en huidklachten zorgen.”
Voor je gezondheid kun je het beste kiezen voor de magere of halfvolle yoghurt, en dan de 'naturel' variant zonder toegevoegd suiker. Yoghurt bevat veel goede voedingsstoffen, waaronder eiwit, calcium en vitamine B12 en B2. Het eten en drinken van zuivelproducten hangt samen met een lager risico op darmkanker.
We moeten niet vergeten dat plantaardige melk sterk bewerkt is en vaak een reeks ingrediënten bevat die je niet in zuivelproducten vindt, zoals zaadoliën en emulgatoren . Bovendien zijn ze vaak verrijkt met synthetische vitamines, waardoor je uiteindelijk te veel van een voedingsstof binnen kunt krijgen.
Een woordvoerster van Alpro-eigenaar Danone zei dat de prijsstijgingen van het merk een weerspiegeling zijn van een "aanzienlijke" stijging van "de kosten voor het maken, transporteren en opslaan van onze producten".
'Havermelk scoort gunstig onder de plantaardige opties. Hoewel het minder eiwitrijk is dan sojamelk, is het rijker aan vezels. Het bevat meer vezels, B12 en B2, en heeft een gunstiger vetzuurprofiel in vergelijking met kokosmelk – dat voornamelijk uit verzadigd vet bestaat – en amandelmelk', zegt Chauhan.
Havermelk wordt vaak goed verdragen, maar veel commerciële varianten bevatten emulgatoren, gom en toegevoegde suikers, die de gezondheid van de darmen kunnen verstoren bij gevoelige personen .
Havermelk istoegankelijk voor veel mensen die geen andere soorten melk kunnen drinken. Dit komt omdat het de meeste allergenen zoals lactose, soja en notenniet bevat. Het is meestal verrijkt met vitaminen en mineralen en bevat ook veel oplosbare vezels die de spijsvertering ten goede kunnen komen.
Ezelinnenmelk is de duurste melk ter wereld. De prijzen variëren, maar om een idee te geven: een bedrijf dat het in de VS verkoopt, rekent $ 169,99 voor 400 gram (iets meer dan 14 ounce) ezelinnenmelkpoeder en $ 7.999 voor 20 kilo (iets meer dan 44 pond).
Door de grote hoeveelheid vezels die havermout bevat trekt een teveel aan (ongekookte) havermout enorm veel vocht aan. Je darmen zijn op zo'n moment niet meer in staat om de hoeveelheid voedsel te verwerken en de havermout kan een grote brok vormen.
Havermelk vs amandelmelk
Amandelmelk is wat dunner van structuur en heeft een frisse, nootachtige smaak, wat het ideaal maakt voor smoothies of gewoon om zo te drinken. Qua gezondheid doet havermelk het iets beter dankzij het hogere eiwit- en vezelgehalte, terwijl amandelmelk juist minder calorieën bevat.
Sommige mensen eten bijvoorbeeld graag veel volkoren granen, zoals quinoa, bruine rijst en haver . Volkoren granen voeden de goede darmbacteriën, reguleren de stoelgang en zorgen ervoor dat je energieniveau de hele dag op peil blijft.
En dat komt deels door een stof die in soja voorkomt: isoflavonen . Maar ironisch genoeg zijn isoflavonen ook de grootste boosdoener als het gaat om de slechte reputatie van soja, vanwege het vermeende effect van de stof op hormonen. Een van de grootste mythes over soja heeft betrekking op de vermeende bijdrage ervan aan de ontwikkeling van borstkanker.
In sojaproducten zitten zogenaamde isoflavonen. Als je hier te veel van neemt, dan kan dat mogelijk invloed hebben op de ontwikkeling van de geslachtsorganen van de baby. Uit voorzorg geldt er het advies om een hoge inname te beperken.
Soja en isoflavonen. Soja bevat isoflavonen, stoffen die erg lijken op het hormoon oestrogeen dat het lichaam zelf maakt. Isoflavonen worden ook wel plantaardige oestrogenen of fyto-oestrogenen genoemd. Deze fyto-oestrogenen kunnen invloed hebben op vormen van kanker die gevoelig zijn voor hormonen, zoals borstkanker.
3. Waarom kost plantaardige melk meer? “Omdat plantaardige melk duurder is in aankoop dan koemelk”, weet Vande Cappelle. “Een van de zaken die daarin meespelen is dat er een iets hogere accijns geheven wordt op havermelk, amandelmelk en erwtenmelk.
Havermelk is niet alleen een alternatief voor zuivel, maar heeft ook een uniek voedingswaardeprofiel. Het is verrijkt met voedingsstoffen als calcium, vitamine D en B-vitamines. Daarnaast bevat het beta-glucanen, oplosbare vezels die kunnen helpen bij het verlagen van het cholesterolgehalte.
Wanneer je havermelk combineert met koffie dan krijgt je koffie een licht zoete smaak. Vergeleken met amandelmelk heeft havermelk een wat dikkere textuur en een mildere smaak. Het leent zich daarnaast ook goed voor het bereiden van anderen dranken zoals chai en matcha lattes of (warme) chocolademelk.