Binding is de kern van een goede saus en kan op verschillende manieren worden bereikt. De bekendste methode is met zetmeel, zoals roux, maïzena of aardappelzetmeel. Zetmeel bindt door verhitting en geeft een stevige structuur aan je saus.
Dikker maken
Het binden van een saus is heel simpel en kan door maizena en water toe te voegen of bloem en boter. Al roerend en door kleine beetjes toe te voegen ontstaat er een heerlijke zelfgemaakte gebonden saus of soep.
Dé manier om saus te binden gaat als volgt. Smelt 1 el boter en voeg 1 el bloem toe. Roer goed en voeg langzaam 375 ml vloeistof toe, zoals water, bouillon, fond of wijn. Blijf roeren totdat de saus kookt en laat het daarna nog 8-10 minuten koken.
Binden is het dikker maken van een vloeistof met een bindmiddel zoals aardappelzetmeel, maïzena, bloem, eieren of gelatine. Dat kun je bijvoorbeeld doen bij jus, saus of soepen. Je kunt ook een roux maken om je saus mee te binden.
Zetmeel. Zetmeel is een van de meest gebruikte bindmiddelen en komt meestal voor als bloem, gemaakt van graan. Voor sauzen gebruiken we vaak fijne bloem, maar grove bloem kan ook. Het graan kan variëren: tarwe is het bekendst als witte bloem, maar je kunt ook experimenteren met rogge, boekweit of maïsmeel.
Wil je je saus of soep iets dikker én romiger maken? Roer het zetmeel door verse slagroom, voeg het toe aan je soep of saus en laat op dezelfde manier kort doorkoken. Je kunt hiervoor ook kookroom gebruiken, dat is namelijk niets anders dan room met zetmeel.
Bloem heeft een hoger eiwitgehalte dan maizena. Hierdoor kan het meer binden en dikker worden. Daarnaast kun je het vervangen door aardappelzetmeel of tapiocazetmeel.
Gewone bloem: Gewone tarwebloem kan worden gebruikt als vervanging voor maizena, hoewel de textuur enigszins anders kunnen zijn. Gebruik 2 eetlepels bloem voor elke eetlepel maizena die in het recept wordt gevraagd.
Meelsoorten als Quinoameel, rijstemeel, boekweitmeel, gele erwtenmeel, kikkererwtenmeel, en uiteraard maïsmeel zijn zeer geschikt. Let wel: verschillende meelsoorten kunnen de smaak beïnvloeden. Kikkererwtenmeel heeft bijvoorbeeld een zeer sterke, aanwezige smaak.
Om een soep of saus te binden kun je boter gebruiken, maar ook een schep Maizena (merknaam voor maiszetmeel) doet de truc. Je kunt maiszetmeel gebruiken voor het opstijven van slagroom, het krokant bakken van ingrediënten of het verdikken van soepen.
Daarnaast komt arrowroot in poeder en kuzu in blokjes. Beide bindmiddelen zijn goede vervangers van maizena. Agar-agar is ook vegan, glutenvrij en Japans, maar agar agar is meer een geleermiddel. De bindkracht is veel sterker.
Met maïzena (of aardappelzetmeel)
Je maakt eerst een papje van 1 eetlepel zetmeel met 2 eetlepels koud water en dat roer je vervolgens door de warme saus. Even kort koken en je saus wordt direct dikker. Je kunt deze methode gebruiken voor bijvoorbeeld kerriesaus of die zelfgemaakte teriyakisaus in Aziatische gerechten.
Bloem is vooral geschikt om niet heldere soepen of sauzen te binden, bijvoorbeeld door er samen met gesmolten boter een roux van te maken. Hierdoor gaart de bloem eerst zacht in de boter. De roux meng je vervolgens al roerende met een vloeistof tot een gebonden geheel.
Tips bij het maken van jam
De verhouding fruit/suiker is 1:1, zodat de jam de juiste dikte krijgt. Wil je een minder zoete jam? Dan kun je naar smaak geleisuiker toevoegen en de laatste 3 minuten van de kooktijd een beetje maïzena losgeroerd met water door de jam roeren.
Los een beetje aardappel- of maïszetmeel op in een bodempje koud water. Roer het koude mengsel op het einde van de kooktijd onder de warme saus met een garde en laat al roerend 1 à 2 minuten goed doorkoken. Let wel op: met maïszetmeel krijg je een troebele binding, met aardappelzetmeel een heldere binding.
Aardappelzetmeel is dan ook goed geschikt voor het binden van sauzen en soepen, maar eveneens voor het binden van vruchtensappen, jus, confituur en compotes. Rijstzetmeel is een fijn wit zetmeel en kan naargelang de toepassing als alternatief worden gebruikt.
Je kunt sauzen indikken met allerlei bindmiddelen zoals maïzena maar de beste manier om een saus te laten indikken is door ze gewoon te laten inkoken. Laat ze wat langer pruttelen op het vuur zodat het vocht verdampt en de saus vanzelf dikker wordt.
Maïzena is makkelijker in een saus te verwerken zonder klontjes, maar het is veel kieskeuriger qua hitte, en breekt (stopt met binden) makkelijker. Roux maakt een sterkere binding met de vloeistof en voegt smaak toe, vooral afhankelijk van hoe lang je het kookt voordat je de vloeistof toevoegt.
Zetmeel bindt de saus tot een perfecte dikte als het wordt verhit met vloeistof. Maizena en aardappelzetmeel zijn bekende voorbeelden van zetmeel bindmiddelen, maar je zou ook kunnen denken aan tapioca of sago. Andere efficiënte bindmiddelen die je kunt gebruiken zijn room, eieren, boter en meel.
Gebruik gelijke delen maïzena of aardappelzetmeel met melk of koud water. Meng het mengsel tot een papje. Voeg het papje al roerend door een warme saus of soep. Blijf roeren totdat het gerecht gebonden is.
Arrowroot is een 100% natuurlijk bindmiddel die kan worden gebruikt bij het binden van sauzen. Door de neutrale smaak kun je het ook gebruiken voor glazuur en het binden van vruchten. Arrowroot wordt vaak gebruikt bij het maken van koolhydraatarme sauzen.
Alle bindmiddelen die bij een lage temperatuur binden, vallen onder de noemer koud bindmiddel. Koud bindmiddel wordt gebruikt om de draagkracht van een product te verbeteren. Bijvoorbeeld in cake of als bindmiddel van een natte vulling, bijvoorbeeld appelvulling of vruchtensap.