Als de starter blijft drijven, dan is hij klaar om gebruikt te worden. Een ander teken dat de starter klaar is om te bakken is het rijsvolume. Gebruik een elastiekje om dat te controleren: als de starter verdubbelt na het voeden (ongeveer 10-12 u), dan is hij klaar voor gebruik.
Bijna alles drijft op het oppervlak als het klaar is. Hoewel dit niet per se de meest accurate manier is om te weten of te vertellen of het klaar is. De makkelijkste manier om te weten dat je starter klaar is, is dat het verdubbelt, of bijna verdrievoudigt in het vat waarin je het bewaart, 8-10 uur na het voeden.
Het is idealiter drie keer zo groot. Het is overal superbubbelend. De bovenkant van de starter is afgevlakt en niet langer bol (bol betekent dat het nog steeds rijst) .
Simpelweg doordat het er te zuur is om te kunnen overleven. Maar bij een zwakke desemcultuur kunnen schimmels gemakkelijk toeslaan. De schimmeldraden zullen door je hele desemcultuur groeien. En dus kun je een starter met schimmel beter niet meer gebruiken.
Een zuurdesemstarter moet minstens twee keer zo groot worden, maar kan zelfs verdrievoudigen als hij erg actief en gelukkig is . Idealiter zou het binnen 4 tot 6 uur na het voeren moeten verdubbelen, maar als hij warm is, kan het soms al binnen 2 uur gebeuren.
De desem moet altijd lekker fris en fruitig ruiken, afhankelijk van het soort meel of de bloem kan deze frisse lucht variëren van fruitig (roggemeel) tot licht citrusachtig (tarwemeel of bloem). Door de desem met bepaalde soorten meel of met bloem te voeden kun je ook de smaak van het desembrood enigszins beïnvloeden.
Kortom, als je zuurdesembrood zichtbaar beschimmeld is, een nare geur heeft of een nare smaak , gooi het dan gewoon weg. Voorkomen is beter dan genezen.
Onthoud: als je starter een vreemde kleur heeft, anders dan de drank (of het velletje) erbovenop – iets anders dan crème/amber, in het roze/blauw/groen/oranje spectrum – gooi hem dan weg. Hetzelfde geldt als hij onaangenaam ruikt: niet alleen sterk naar alcohol of azijn of zelfs een beetje naar nagellakremover, maar gewoon vies; zoiets van: bah, dit moet je niet eten.
Ja, dat is best normaal. Toen ik een zuurdesem had, rook het altijd een beetje naar azijn. Zuurdesem bestaat uit veel verschillende soorten bacteriën en gist, en afhankelijk van de temperatuur, luchtvochtigheid en hoe vaak je het voedt, groeien sommige sneller of langzamer.
Een zuurdesemstarter op kamertemperatuur voed je elke dag. Bewaar je hem in de koelkast? Dan volstaat één voeding per week. Haal de starter uit de koelkast, laat hem op kamertemperatuur komen, voed hem, en zet hem na een paar uur terug.
Als je zuurdesemstarter een tijdje zonder voeding heeft gestaan – vooral als hij in de koelkast staat – kan er een waterig laagje op verschijnen. Dit laagje kan doorzichtig zijn, maar soms ook een (donker)bruine kleur hebben. In de Engelstalige bakwereld noemen ze dit 'hooch'.
Hoe lang duurt het om een zuurdesemstarter te maken? Als de omstandigheden ideaal zijn, dan kan een starter binnen 5 tot 7 dagen actief zijn. Als je zuurdesemstarter na een week nog niet actief is, betekent dit niet dat je opnieuw moet beginnen. Sommige starters hebben nu eenmaal meer tijd nodig om actief te worden.
Oorzaken: Onregelmatig voeden, temperatuurschommelingen of te weinig voeding. Oplossing: Voed je starter een paar keer achter elkaar, liefst elke 12 uur. Gebruik iets meer bloem dan water bij het voeden. Zet de starter op een stabiele, warme plek.
1️⃣ Schimmel. Het grootste misverstand over de starter is dat een laagje grijzig water op de starter schimmel zou zijn. Dit laagje water is enkel een teken dat de starter gevoed wil worden! Wat je kunt doen is dit laagje eraf gieten en je starter opnieuw voeden.
Je moet je desem elke 4 dagen eten geven, gebruik dan minimaal de verhouding 1:1:1 (zie hierboven). Uit de koelkast halen, eten geven en na 6-8 uur weer in de koelkast zetten. Dan is je desem altijd vers en klaar om geactiveerd te worden en om mee te gaan bakken. Stel je hebt echt veel te weinig actief desem gemaakt.
Roggebloem of volkoren roggemeel als zuurdesemstarter
Roggebloem en volkoren roggemeel zijn beide geschikt voor het opstarten van een desemstarter, maar volkoren roggemeel heeft de voorkeur vanwege het hogere gehalte aan voedingsstoffen.
Als de starter blijft drijven, dan is hij klaar om gebruikt te worden. Een ander teken dat de starter klaar is om te bakken is het rijsvolume. Gebruik een elastiekje om dat te controleren: als de starter verdubbelt na het voeden (ongeveer 10-12 u), dan is hij klaar voor gebruik.
Schimmel voorkomen en geur controleren
Een gezonde desemstarter ruikt licht zuur, vergelijkbaar met yoghurt of bier. Een aceton- of schimmelgeur wijst op problemen. Mocht er schimmel ontstaan, gooi dan de hele starter weg en begin opnieuw.
Je starter blijft drijven
Een inactieve starter blijft niet drijven. Maar zodra je starter blijft drijven is dit een teken dat je starter actief is. Let wel, een starter die nog niet op zijn piek is blijft meestal ook al drijven. De “drijftest” is dus een indicatie dat je starter zich lekker aan het ontwikkelen is.
Dit noemen we 'verversen'. Meng goed. De rest van het mengsel van dag 1 mag je weggooien. Dit doen we dagelijks om te voorkomen dat de zuurtegraad van ons mengsel te hoog wordt waarbij het fermentatieproces zou stoppen.
1. Zuurdesemstarter uit het oude Egypte. In 2020 werd een zuurdesemstarter van meer dan 4500 jaar oud tot leven gewekt, afkomstig uit een archeologische opgraving in Egypte.
Je zuurdesemstarter drogen
Bij het drogen van zuurdesemstart smeer ik altijd een dunne laag actieve zuurdesemstarter op een stuk bakpapier. Dit laat ik vervolgens drogen op kamertemperatuur totdat echt alle vocht eruit is. Dat duurt soms een dag, soms langer.
In deze blog vertelde ik al dat je zuurdesem leeft. Maar hij kan ook dood gaan als hij geen voeding meer heeft. Daarom moet je de zuurdesem regelmatig voeden. Dagelijks zelfs, als je hem op kamertemperatuur bewaart, zo vaak bak je waarschijnlijk geen brood, maar er zijn andere plekken waar je hem langer kunt bewaren.
Te veel water in je deeg
Hoe meer water je deeg bevat, hoe lastiger het te verwerken is en hoe groter de kans op een plakkerige, natte binnenkant. Een hoge hydratatie kan geweldig zijn voor een luchtig, open kruim, maar als je nog niet zoveel ervaring hebt met zuurdesembrood, kan het ook juist voor problemen zorgen.
Na de bulkrijs komt de tweede rijs, oftewel de koude narijs. Dit gebeurt in de koelkast en is een belangrijk onderdeel van het zuurdesemproces. De lage temperatuur zorgt ervoor dat de actieve groei van het deeg stopt, maar de gisten en bacteriën gaan rustig door met hun werk, maar op een veel langzamer tempo.