De peulvrucht soja is rijk aan tal van componenten die ons kunnen beschermen tegen hart- en vaatziekten. Hij bevat onverzadigde vetten en zit boordevol pectine, een soort voedingsvezel die de slechte cholesterol (LDL) verlaagt. Soja is ook rijk aan plantaardige eiwitten die de cardiovasculaire gezondheid verbeteren.
Hoeveel soja mag ik eten? Volgens het Voedingscentrum passen sojaproducten zoals tofu, tempé en sojadrink in een gezond voedingspatroon. Het advies is om maximaal 2-3 porties sojaproducten per dag te eten of drinken. Vervang bijvoorbeeld een aantal keer per week rood vlees door een sojaproduct zoals tofu.
Sommige studies suggereren dat soja een positief effect kan hebben op het cholesterolgehalte, het risico op kanker en symptomen van de menopauze . Andere studies hebben echter aangetoond dat sojaconsumptie een negatieve invloed kan hebben op bepaalde aspecten van de gezondheid, waaronder de spijsvertering en de eierstokfunctie.
Bij sommige mensen kunnen sojaproducten een opgeblazen gevoel of darmklachten veroorzaken. Vaak ligt een onderliggend darmprobleem of een onevenwichtige darmflora aan de basis. Ongeveer driekwart van de soja wereldwijd wordt geproduceerd als veevoer.
Edamame zijn jonge, groene sojabonen die worden geoogst voordat de peulen volledig rijp zijn. Ze worden met de peul gegeten als snack. Sojabonen worden daarentegen geoogst wanneer ze volledig rijp zijn en worden vaak gedroogd voordat ze worden verwerkt tot producten zoals tofu, sojasaus, sojadrink en sojayoghurt.
De sojaboon bevat hoogwaardige plantaardige eiwitten, onverzadigde vetten, vezels, ijzer, vitamine B1 en calcium. Het is ook een bron van bioactieve stoffen zoals lecithine, saponinen en isoflavonen (een fyto-oestrogeen of soort van plantaardig oestrogeen met een zwakkere werking).
De meeste volwassen sojabonen zijn geel, maar sommige zijn bruin en zwart. Hele sojabonen zijn een uitstekende bron van eiwitten en voedingsvezels. Ze kunnen worden gekookt en gebruikt in sauzen, stoofschotels en soepen . Hele sojabonen die geweekt zijn, kunnen worden geroosterd als tussendoortje en zijn verkrijgbaar bij natuurvoedingswinkels en sommige supermarkten.
Sommigen maken zich echter zorgen over de mogelijke nadelen van soja, waaronder het ggo-gehalte, mogelijke oestrogeenachtige effecten en de langetermijninvloed op groei, spijsvertering, seksuele rijping, schildkliergezondheid en het risico op borstkanker . Momenteel worden deze zorgen slechts in beperkte mate ondersteund door gedegen wetenschappelijk onderzoek. Er is echter meer onderzoek nodig.
Is soja veilig om te eten of drinken? Aan het gebruik van soja zijn geen specifieke risico's verbonden. Wel wordt zwangeren geadviseerd om niet te veel sojaproducten te nemen.
Soja en isoflavonen. Soja bevat isoflavonen, stoffen die erg lijken op het hormoon oestrogeen dat het lichaam zelf maakt. Isoflavonen worden ook wel plantaardige oestrogenen of fyto-oestrogenen genoemd. Deze fyto-oestrogenen kunnen invloed hebben op vormen van kanker die gevoelig zijn voor hormonen, zoals borstkanker.
Kan te veel soja schadelijk zijn? Talrijke klinische studies hebben aangetoond dat de dagelijkse consumptie van maximaal 50 gram soja-eiwit niet alleen veilig is, maar ook effectief kan zijn in het verminderen van risicofactoren voor chronische ziekten zoals sommige vormen van kanker, diabetes en hart- en vaatziekten.
Als veilige dosis worden twee porties soja per dag gezien. Een portie is: een glas sojamelk (200-250 ml), een kwart blok tahoe, een halve kop tempé/sojabonen/sojavlees, ofwel het equivalent van 8 tot 10 gram soja-eiwit of het equivalent van 25 mg isoflavonen.
Na rijst en tarwe, de belangrijkste moderne basisproducten van China, staat soja stevig op de derde plaats in de Chinese voedselhiërarchie. Vanuit voedingsoogpunt biedt soja een enorme hoeveelheid eiwitten en calcium aan een bevolking die daar bitter weinig van binnenkrijgt via vlees of zuivelproducten .
Veel voorkomende klachten bij een soja-allergie
Angioedeem kan zich over het hele lichaam optreden, waarbij vooral plaatselijke vochtophopingen in het gezicht te zien zijn: vooral onder de ogen, op de lippen en in wangen (wangzakken). In het keelgebied kan levensbedreigend glottisoedeem ontstaan.
De banaan kan namelijk op een lege maag gaan gisten. Dat kan volgens Gioffre zorgen voor een ontregelde spijsvertering. Je darmflora kan niet optimaal zijn werk doen en daardoor kun je op de lange termijn zelfs aankomen. Dat banaantje in de ochtend is dus niet zo gezond als je misschien zou denken.
Van rauwe of onvoldoende verhitte peulvruchten kun je last krijgen van je darmen. De verschijnselen van een lectinevergiftiging zijn buikpijn, misselijkheid, koorts en lichte diarree. Deze klachten komen vaak binnen 3 uur.
Soja geeft gezondheidsvoordelen zoals een verbetering van je darmflora en het verlagen van het 'slechte' LDL cholesterol. Het lijkt erop dat de inname van soja een beschermend effect heeft op borstkanker, prostaatkanker, longkanker, darm- en maagkanker.
Je hoeft je dus geen zorgen te maken over hormonen in soja. Integendeel, soja is een gezonde bron van plantaardige eiwitten, onverzadigd vet, koolhydraten, vezels, ijzer, vitamine B1, fosfor, magnesium en koper. De kwaliteit van de eiwitten uit soja is vergelijkbaar met koemelkeiwit.
De soja die we in Nederland gebruiken, komt vooral uit Zuid-Amerika. Daar zorgt de teelt voor allerlei problemen: er wordt bos voor gekapt, de bodem raakt uitgeput en het water wordt vervuild door bestrijdingsmiddelen en kunstmest. De meeste soja wordt verwerkt in veevoer.
Mogelijke nadelen voor de gezondheid. Oestrogeen-imiterende effecten. Soja-isoflavonen zouden het vrouwelijke voortplantingshormoon oestrogeen nabootsen. Hoewel ze qua structuur vergelijkbaar zijn met dit hormoon, hebben soja-isoflavonen zwakkere en iets andere effecten dan oestrogeen.
Edamame bonen zijn jonge sojabonen die nog in de peul zitten en worden geoogst voordat de peulen volledig rijp zijn. Verse sojabonen dus. Je kunt ze met peul eten als gezonde snack, maar wij gebruiken vaak alleen de boontjes zelf voor bijvoorbeeld een lekkere roerbakschotel of een zelfgemaakte poké bowl.
De schil is niet te eten, je eet dus alleen de boontjes eruit. Dit kun je gemakkelijk doen door je tanden om de peul te klemmen en de boontjes eruit te 'ritsen'. Waarom zijn ze gezond? Sojabonen bevatten net als alle peulvruchten veel eiwit.
Daarnaast bevat soja zeer veel eiwitten (proteïnen) en aardig wat vezels. Maar soja is ook nog eens een goede bron van meervoudig onverzadigde vetten, calcium en magnesium. De gezondheidsonderzoeken richten zich vooral op de aanwezigheid van eiwitten, onverzadigde vetzuren en de isoflavonen in soja.
Van alle zuivelvervangers is sojadrink wat betreft voedingswaarde de beste vervanger. Het lijkt op die van halfvolle melk wat betreft eiwit en energie. Calcium, vitamine B2 en B12 worden vaak toegevoegd en soms ook vitamine D.
Soja wordt gebruikt om verschillende andere voeding te maken. Maar je kunt ze ook heel eten in de vorm van bijvoorbeeld edamame. Ook de hele sojaboon kun je eten mits je het eerst kookt. Ze zijn namelijk giftig als ze rauw zijn.