Over het algemeen geldt: hoe vloeibaarder de vetstof (dus boter of olie), hoe zachter je baksel wordt. Olie zal je cake of taart dus zachter maken. Boter in een koekje zorgt ervoor dat het deeg uitloopt.
Boter heeft meerdere functies tijdens het bakken. Het product zorgt niet alleen voor een lekkere geur en smaak, maar het zorgt ook ervoor dat deeg of beslag kneedbaar en smeuïg is. Daarnaast beschermt boter de ingrediënten gluten, suiker en eiwitten, zodat het baksel niet uitdroogt.
Boter in brood
Bij brooddeeg dat verrijkt is met boter, heeft de boter diverse functies. Het zorgt niet alleen voor smaak en binding, maar ook voor malsheid. Gebruik je te weinig boter, dan wordt het brood droog en taai. Gebruik je te veel boter, dan wordt het juist vast en zwaar, met een zachte en vochtige korst.
Zo zorgt boter natuurlijk voor een heerlijke geur, kleur en smaak, maar het maakt je deeg of beslag daarnaast ook kneedbaar en vormbaar. Daarnaast zorgt het ervoor dat de structuurbouwers in je recept (gluten, eiwitten, suiker) worden beschermd en niet uit kunnen drogen.
Het hoge vetgehalte van boter houdt de cake vochtig en mals en zorgt tegelijkertijd voor een heerlijke botersmaak die je niet krijgt met margarine of olie . Laat de boter op kamertemperatuur komen als je een cake bakt, en bewaar hem zo koel mogelijk in de koelkast als je gebak of scones maakt.
In Nederland hebben we onvoldoende zon om op deze manier vitamine D aan te maken. Daarom is het eten en drinken van producten met vitamine D, waaronder boter erg belangrijk. Vind je boter niet lekker of eet je om andere redenen geen boter, dan is het dus moeilijk om de juiste hoeveelheid vitaminen binnen te krijgen.
Boter en olie zijn essentiële ingrediënten tijdens het bakken. Ze geven structuur en smaak aan je baksel. Van krokante korsten, tot luchtige cake.
Bakken met andere soorten boter kan, maar geeft niet hetzelfde resultaat. Roomboter geeft door het hoge vetpercentage veel smaak en een heerlijk smeuïg resultaat. Kies als het kan voor biologische (gras)boter en geniet van de lekkerste baksels.
Plantaardige olie, zoals zonnebloemolie, kokosolie of amandelolie zijn fijne vervangers voor boter. De meeste oliën hebben een neutrale smaak en doordat de olie meer vocht bevat, blijft de cake extra lang smeuïg.
Hete olie spettert als het in aanraking komt met vocht. Dat kan gewoon water zijn, maar ook uit bijvoorbeeld het vocht van een stukje vlees of van net gewassen groenten. Doordat het vocht de hete olie raakt ontstaat een reactie waarbij het vocht direct verdampt en de olie gaat spetteren.
Je hebt vetten zoals halvarine, margarine en/of bak- en braadproducten nodig om voldoende vitamine A en D binnen te krijgen. Het blijkt dat de aanbevolen hoeveelheden vitamine A en D moeilijk te halen zijn als je geen halvarine of margarine op je brood smeert.
Hele eieren zorgen ervoor dat je deeg vochtig en tegelijk gebonden is, waardoor het mooi soepel wordt.
Zodra een vetstof zoals boter in grote hoeveelheden aan brooddeeg wordt toegevoegd, omhult het de glutenine- en gliadine-eiwitten, wat resulteert in kortere glutenketens . Doordat vet deze eiwitten omhult, kan het ook de suikeropname door gist vertragen, wat zorgt voor een langzamer rijzend deeg; maar dit zorgt ook voor een stevigere smaak.
Vervang het water in je recept door volle melk of karnemelk voor een smeuïge, decadente textuur. Een ander ingrediënt dat de vochtigheid van je cake kan verbeteren, is mayonaise. Door een klodder mayonaise aan je beslag toe te voegen, wordt je versgebakken cake zachter en krijgt hij extra vocht.
Voor “gewoon” brood kunt u het best olie toevoegen (zoals olijfolie of zonnebloemolie) om het deeg soepeler te maken en de kruim iets malser. Het gebruik van olie maakt het brood vaak iets luchtiger dan wanneer u boter gebruikt.
Gebruik je boter in harde vorm, zoals bijvoorbeeld in scones en koekjes, dan kun je de boter vervangen door koude kokosboter of plantaardige margarine. Gebruik je de boter vloeibaar, zoals in een cake, dan kun je het vervangen door olie. Zonnebloemolie is erg geschikt, omdat dit weinig bijsmaak bevat.
Boter zorgt voor een vochtige, rijke en stevige cake . Cakes gemaakt met olie behouden hun zachtheid meestal, zelfs in de koelkast. Russische boter werd stijf na het koelen en moet weer op kamertemperatuur worden gebracht om te verzachten. Het is echt een persoonlijke voorkeur, afhankelijk van de smaak en consistentie die je nastreeft.
Hoeveelheid: 100 ml olie voor 100 g boter
Boter laat zich door veel plantaardige olies vervangen.
Hoewel zonnebloemolie veel gebruikt wordt om in te frituren, is het niet de gezondste keuze. Bij hoge temperaturen kunnen schadelijke stoffen zoals aldehyden ontstaan. Zeker bij herhaald gebruik wordt dit risico groter.
"In oliën zitten onverzadigde vetten. Die zijn beter dan de verzadigde, die in boter en andere harde vetten zitten. Onverzadigde vetten bevatten namelijk goed HDL-cholesterol en verzadigde het slechtere LDL-cholesterol." Olie is het beste om in te braden en bakken.
Als je in een bakrecept boter ziet staan, wordt er altijd ongezouten roomboter bedoeld. Tenzij anders vermeld natuurlijk, maar je kan er vanuit gaan dat je verder gewoon altijd een pakje met ongezouten roomboter in huis kunt halen.
Heeft antioxidanten die beschermen tegen verzwakking van de slagaders. Is een grote bron van vitamine E en K. Is een zeer rijke bron van het essentiële mineraal selenium. Verzadigde vetten in boter hebben sterke anti-tumor- en anti-kankereigenschappen.
Reuzel is een veelzijdig product dat je verkrijgt door buikvet van het scharrelvarken op een lage temperatuur zachtjes te smelten. De smeuïge en bijna reukloze substantie kun je vervolgens net als ossewit tot hoge temperaturen (200 graden+) verhitten, wat het heel geschikt maakt om in te frituren of te bakken.
Helaas is roomboter niet zo geschikt om mee te bakken en braden, want bij een sterke verhitting verbranden de aanwezige eiwitten in de boter. Hierdoor kan de boter veranderen in een zwarte, stinkende vloeistof die de smaak van je gerecht absoluut niet ten goede komt.