Lees meer over ideale rijstijden in het vorige blog met een handig Tijdschema voor het rijzen van brood. De ideale rijstemperatuur is dus boven de 26°C. Zo warm is het vast niet in jouw huis.
De temperatuur van de kamer kan gist ook nadelig beïnvloeden. De ideale temperatuur voor het rijzen van deeg ligt tussen de 21ºC en 32ºC. Wanneer de temperatuur hoger of lager is, zal de gist gaan sterven.
Deegtemperatuur en het kneden
Een te koud deeg (onder 20 graden) voelt stug aan, is lastiger te kneden en rijst trager. Is uw deeg juist te warm (boven 26 graden), dan wordt het sneller slap en plakkerig, wat de glutenstructuur kan verzwakken. De ideale deegtemperatuur ligt dan ook tussen de 22 en 26°C.
Een temperatuur tussen 20°C en 21°C is het beste voor uw gezondheid.
De winter
Echter, als het in de winter buiten vriest, voelt een binnentemperatuur van 23 °C erg warm aan. Gewoonlijk wordt een temperatuur tussen 18°C en 21°C als optimaal beschouwd voor de woonkamer in dit seizoen, waardoor een knusse en aangename omgeving wordt gecreëerd zonder oververhitting.
Geadviseerd wordt om deze op 60°C in te stellen. Maar wel belangrijk om deze niet lager te zetten dan 60°C. Bij een te lage temperatuur kan namelijk de legionellabacterie in het water terecht komen. Daar kun je ziek van worden.
oven met speciale rijsstand. oven op boven-en onderwarmte op 30°C (check eerst of het tóch niet te heet wordt in de oven) oven met een lichtje aan (mits werkelijke temperatuur onder 30°C blijft) oven met een kruik erin met heet water (je oven warmt er ook gelijk van op)
Temperatuur en ons humeur
Afgezien van leeftijd-gebonden voorkeuren, voelen de meeste mensen zich prettig bij een temperatuur tussen 18 en 21 graden. We zijn dan het meest productief en we kunnen ons goed concentreren. Hogere én lagere temperaturen hebben een negatieve invloed op ons humeur en dus op de sfeer in huis.
3 Te lang rijzen
Je deeg te lang laten rijzen is nog een reden dat je brood kruimelig wordt. De textuur van een brood steunt op de juiste verhouding van gluten, zuurstof en waterdamp. Als het deeg te lang rijst, wordt de gist overactief en is de verhouding uit balans. Je brood valt dan in of wordt plat.
Hoe weet je of deeg goed gerezen is? Je weet dat deeg goed gerezen is als het in omvang is verdubbeld. Een goede test is om zachtjes met je vinger op het deeg te drukken. Als de indruk langzaam terugveert, is het deeg klaar voor de volgende stap.
Het streven is om de begin temperatuur van je desem deeg op 27 °C te krijgen. Je omgevingstemperatuur bij het rijzen is in het ideale geval twee graden hoger. Daar zit je dus met je 30 cC wel heel dichtbij. Voor broden met veel rogge ligt de optimum rijstemperatuur nog 2 °C hoger.
Waarom wordt geadviseerd een natte theedoek op de kom te leggen waarin brooddeeg rijst? Gist in brooddeeg heeft onder andere vocht nodig om te kunnen groeien. Als je geen vochtige theedoek over de kom legt, wordt de bovenkant van het deeg droger en harder. Het deeg rijst dan minder goed.
Goed gerezen brood is de basis voor een luchtig, smaakvol en goed gebakken brood. Laat u uw deeg te kort rijzen, dan blijft uw brood compact en smakeloos. Laat u het deeg echter te lang staan voor u het in de oven schuift, dan kan het instorten of teveel luchtbellen bevatten.
Bij te lang kneden wordt het deeg te stug en kan het niet goed rijzen. Zorg dus dat je het deeg niet te kort, maar ook niet te lang kneedt. In 10 tot 15 minuten krijg je meestal een mooi gekneed deeg. Te veel bloem toevoegen tijdens het kneden.
Hoe langer een deeg gerezen heeft, hoe meer 'rijs er in zit' en des te moeilijker de verwerking. Een deeg wordt dan stugger en dit geeft meer kans op gaten. Ook het weer speelt een grote rol, met name de luchtvochtigheid. Als deze hoger is dan is ook de luchtvochtigheid van het deeg hoger en dat kan leiden tot gaten.
Als het brood goed gerezen is bakken in een hete oven van 200 °C (heteluchtoven 180°C) gedurende 35-40 minuten. Voor kleine broodjes is 15 tot 20 minuten voldoende. Het brood is gaar als het hol klinkt als u er op klopt. Voor een mooie bruine korst bestrijken met wat water zodra het brood uit de oven komt.
Als je deeg aan de buitenkant uitdroogt of verkorst en hard wordt, kan het niet meer goed 'groeien'. Zorg er dus voor dat het deeg mooi vochtig blijft. Daarom staat in recepten altijd dat je het deeg moet afdekken. Vaak staat er 'met een vochtige keukenhanddoek'.
Het meerdere keren rijzen helpt de smaakontwikkeling en maakt het brood makkelijker te verteren. Sommige deegsoorten moeten zelfs meer dan twee keer rijzen en een nacht rijzen is een must voor baksels zoals panettone bijvoorbeeld.
Het is vooral een kwestie om je oven een beetje te leren kennen en wat in de buurt te blijven. Daarnaast hangt het ook af van het type gerecht: voor een gebak dat moet rijzen in de oven (cake, biscuit, brood…) gebruik je best boven- en onderwarmte, omdat het gebak dan gelijkmatiger rijst en minder uitdroogt.
Zet de verwarming 's nachts dus op 15 graden, en doe dat al een uur voor je naar bed gaat (het blijft nog wel een tijdje warm in huis). Dat scheelt gemiddeld 4% op je gasverbruik (als je eerder de verwarming 's nachts niet laag zette). Daarmee bespaar je jaarlijks gemiddeld € 60 (bij een gasprijs van € 1,42/m3).
Als u de ketel een lager maximum geeft, scheelt dat veel kosten en CO₂-uitstoot. Heeft u normale radiatoren, dan is 60-70 graden een prima temperatuur. Heeft u een bijzonder goed geïsoleerd huis, dan is een maximum van tussen de 40 en 55 graden het beste. De cv stookt dan met een zo hoog mogelijk rendement.
30CW4: Dit is een modelnummer dat verwijst naar de specifieke uitvoering en kenmerken van de ketel. 80/80: Dit kan de afmetingen of technische specificaties van de ketel aangeven, hoewel het in sommige gevallen ook kan verwijzen naar prestaties in specifieke omstandigheden.