Olie is niet nodig voor het bruinen of karamelliseren. Hetzelfde effect kan worden bereikt wanneer je kookt zonder olie; je hoeft alleen maar te zorgen voor meer tijd. De beste manier om dit te bereiken is om de groenten, bij voorkeur in een hete pan met anti aanbaklaag te bruinen zonder water.
Koken zonder olie
Het enige wat je nodig hebt bij aanfruiten en roerbakken is water. De beste techniek om te beginnen is met een kleine hoeveelheid water (ongeveer 1-2 eetlepels). Tijdens het aanfruiten of roerbakken voeg je iedere keer een eetlepel water toe als het droog wordt, totdat je klaar bent.
Zonder voldoende olie kunnen onderdelen, zoals de krukas en zuigers, vastlopen en ernstige motorschade veroorzaken. Daarnaast speelt olie een belangrijke rol bij het koelen van de motor. Olie helpt de hitte die ontstaat door verbranding en wrijving af te voeren.
Een pan laten opwarmen is geen slecht idee, maar houd er rekening mee dat dit niet te lang moet duren. Zonder olie of boter kan een pan zijn warmte niet kwijt en kan er vervelende schade ontstaan. Dit geldt voor zowel pannen met een antiaanbaklaag als pannen die zonder boter of olie gebruikt kunnen worden.
Waarom spettert olie? Hete olie spettert als het in aanraking komt met vocht. Dat kan gewoon water zijn, maar ook uit bijvoorbeeld het vocht van een stukje vlees of van net gewassen groenten. Doordat het vocht de hete olie raakt ontstaat een reactie waarbij het vocht direct verdampt en de olie gaat spetteren.
Hoewel zonnebloemolie veel gebruikt wordt om in te frituren, is het niet de gezondste keuze. Bij hoge temperaturen kunnen schadelijke stoffen zoals aldehyden ontstaan. Zeker bij herhaald gebruik wordt dit risico groter.
Ook kan de olie zelf in brand vliegen als de zelfontbrandingstemperatuur van ongeveer 315° C wordt bereikt. Dat geldt niet alleen voor een frituur, maar voor elke pan waar olie in verhit wordt.
Met een klontje boter of een paar eetlepels olie, zeker als je mager gehakt gebruikt of de pan niet zo'n goede antiaanbaklaag heeft. Zonder boter of olie kan ook, dan bak je gehakt in eigen vet.
Gebruik bij het inbranden van de pan altijd zuivere olie die hoge tempraturen kan bereiken. Gietijzeren pan inbranden met extra vierge olijfolie is dus een no go. Dit komt omdat extra vierge olijfolie niet neutraal is en niet bestand is tegen hoge tempraturen.
Gifvrije pannen zijn beter voor jouw eigen gezondheid en die van jouw familie, want deze hebben een gezonde thermolon keramische antikleeflaag. Zo werken deze pannen met thermolon op dezelfde wijze als teflon pannen maar dan zonder giftige stoffen. Bovendien zorgen ze voor een betere warmteverdeling.
Zowel de enkelvoudige onverzadigde als de verzadigde vetten in olie zijn schadelijk voor de endotheel, een bedekkend laagje aaneengesloten cellen dat de binnenkant van hart, bloedvaten en lymfevaten bekleedt. Een beschadigde endotheel is de toegangspoort tot hart –en vaatziekten.
Wereldwijde gasreserves
Vooral Iran (18%) en Rusland (18%) en het Midden-Oosten als regio (39,6%) bezitten een sleutelrol in de voorraadsituatie van de wereldwijd bekende reserves. De huidige R/P ratio voor aardgas is 53 jaar (Wikipedia 2023aw).
Aardgas en steenkool zijn allebei fossiele brandstoffen. Die raken op en zorgen voor de uitstoot van CO2 en andere vervuilende stoffen. Ze dragen dus allebei bij aan klimaatverandering. De uitstoot van steenkool is hoger dan de uitstoot van aardgas.
Voeg nooit, maar dan ook nooit, olie toe aan de Airfryer zelf. Door de hitte gaat dit spatten. Marineer in plaats daarvan de etenswaren of bestrijk ze met een klein beetje olie.
"We noemen een olie gezond als die rijk is aan onverzadigde vetzuren. Oliesoorten met veel verzadigde vetten sorteren we in de categorie 'ongezond", legt hij uit. Hij raadt aan om vooral olijfolie, koolzaadolie en sojaboonolie te gebruiken. "Olijfolie is rijk aan enkelvoudige onverzadigde vetten", verduidelijkt Sollid.
Hoe werkt het? In plaats van olie, voeg je een klein beetje water toe aan een hete pan (ongeveer een eetlepel is voldoende om te beginnen). Zodra het water begint te borrelen, voeg je het ei toe en dek je de pan af met een deksel. Door de stoom die vrijkomt, wordt het ei mooi gaar zonder dat er vet nodig is.
Vanwege de smaak wordt extra vierge olijfolie vooral koud gebruikt, bijvoorbeeld door pasta, salades en dressings. Wanneer je extra vierge olijfolie verhit, gaat een deel van de smaak verloren. Zorg bij bereiding dat de olie niet te warm wordt en gaat roken of dampen.
Traditioneel werd reuzel gebruikt om gietijzer te kruiden, en hoewel dat nog steeds prima is, raden we het af, tenzij je je kookgerei regelmatig gebruikt. Als het kookgerei te lang wordt bewaard, kunnen reuzel en andere dierlijke vetten ranzig worden.
Gietijzeren pannen zijn zwaarder dan een gewone koekenpan. Ze zijn daarom minder geschikt voor het schudden met de pan. Een pannenkoek gooien vergt wel wat kracht en zeker goed om dit bijvoorbeeld met twee handen aan het handvat te doen!
In de pan: Je kunt vlees gemakkelijk zonder olie bakken op een bakplaat of een normale pan met antiaanbaklaag. De natuurlijke vetten van het vlees zijn voldoende om het te laten garen, maar als je iets wilt toevoegen om het op weg te helpen, probeer dan een scheutje bruisend mineraalwater.
Roerbakken. Roerbakken of wokken is één van de meest gezonde manieren om te koken. Met roerbakken gebruik je erg weinig vet en het eten is snel gaar, zodat het verlies aan voedingsstoffen en smaak minimaal is. Je krijgt ontzettend smaakvolle en gezonde gerechten die eenvoudig zijn klaar te maken.
Dat hangt af van het type pan en het soort gehakt: Antikleefpan: meestal geen extra vetstof nodig. Gehakt met veel vet (zoals varkensgehakt): bevat voldoende eigen vet om in te bakken. Mager rund- of kippengehakt: voeg eventueel een beetje olie of boter toe om aanbranden te voorkomen.
Water is een polaire stof en vet is een apolaire stof, deze lossen nooit op. Water heeft een veel hogere dichtheid dan vet en zakt direct naar de bodem van de pan. H2O zet bij 100°C wel meer dan 2000 maal uit en verandert in stoom.
Vlam-in-de-pan is het verschijnsel waarbij hete (kokende) olie in een pan in brand vliegt. De ontsteking gebeurt doorgaans door het overkoken, waarbij de olie in contact komt met de warmtebron onder de pan. De olie kan echter ook de zelfontbrandingstemperatuur bereiken (ongeveer 320 °C) en spontaan ontbranden.
Laat een lege pan nooit te lang op het vuur staan. Dan werkt de anti-aanbaklaag van de pan niet meer. Vertrouw niet volledig op de rode stip in het midden van sommige pannen om oververhitting tegen te gaan.