Gewone olijfolie en vierge olie zijn geschikt voor bakken en braden. Vanwege de smaak wordt extra vierge olijfolie vooral koud gebruikt, bijvoorbeeld door pasta, salades en dressings. Wanneer je extra vierge olijfolie verhit, gaat een deel van de smaak verloren.
Het is een mythe dat je niet mag bakken in extra vierge olijfolie. Extra vierge olijfolie van hoge kwaliteit is zelfs zeer geschikt om te verhitten.
Bakken in olijfolie
Je kan dus met elke soort olijfolie bakken en dus ook met (extra) vierge olijfolie. Enkel bij extreme verhitting, zoals wokken op extreem hoge temperatuur, kunnen er PAK's ontstaan. Dit zijn dezelfde schadelijke stoffen die ook ontstaan wanneer eten aanbrandt.
Veel mensen maken zich zorgen over hun gezondheid, met name omdat olijfolie, met zijn relatief lage rookpunt van 165 tot 190°C (325 tot 375°F), meer afbreekt dan andere oliën wanneer het wordt blootgesteld aan hoge temperaturen .
In meerder studies – waaronder deze studie uit 2018 – wordt zelfs aangetoond dat bakken in extra vierge olijfolie gezonder is dan in de geraffineerde variant. Als gevolg van het raffineren worden namelijk ook alle onverzadigde vetten, antioxidanten, polyfenolen en Vitamine E uit de olie verwijderd.
Extra vierge olijfolie wordt mechanisch geperst uit rijpe olijven en verwerkt zonder hoge temperaturen of chemische oplosmiddelen. Dit beschermt de chemicaliën in de olie, fenolen genaamd. Normale, sterk bewerkte olijfolie daarentegen verliest deze chemicaliën .
Verzadigde vetzuren zitten vooral in dierlijke levensmiddelen zoals in zuivel en vlees, maar ook in koek, gebak en snacks. En kokosolie en palmolie bevatten veel meer verzadigd vet dan andere plantaardige oliën. Verzadigde vetzuren worden over het algemeen gezien als 'slechte' vetzuren.
Oliën met een hoog gehalte aan enkelvoudig onverzadigde vetten zijn het meest geschikt om mee te koken vanwege hun stabiliteit bij verhitting en potentiële gezondheidsvoordelen. Voorbeelden hiervan zijn olijfolie, avocado-olie, koolzaadolie en zonnebloemolie met een hoog oliezuurgehalte .
Gewone olijfolie en vierge olijfolie zijn heel geschikt voor bakken en braden. Extra vierge olijfolie wordt vanwege de smaak vooral koud gebruikt voor pasta, salade, vinaigrettes, tapenades en koude sauzen. De smaak gaat grotendeels verloren na verhitting.
Een van de belangrijkste redenen waarom je olijfolie met een gerust hart kunt gebruiken om eieren te bakken, is de opmerkelijke hittebestendigheid . Olijfolie, met name de extra vierge variant, heeft een rookpunt dat doorgaans tussen de 191 °C en 210 °C ligt.
Rookpunt vs.
Het rookpunt van olijfolie ligt rond de 190º C/380º F , waardoor veel mensen terughoudend zijn om het te gebruiken om te koken of bakken.
Olijfolie is een uitstekende keuze om mee te koken. Het heeft een hoog rookpunt en kan worden gebruikt om te bakken, braden en frituren. Zonnebloemolie heeft ook een hoog rookpunt en kan worden gebruikt om te bakken, braden en frituren.
Extra vierge olijfolie is de meest stabiele olie om mee te koken en kan worden verhit tot wel 200 °C (frituren gebeurt bij 175-190 °C). Zelfs wanneer ze tot voorbij het rookpunt worden verhit, produceren extra vierge olijfolieën weinig schadelijke stoffen dankzij het hoge gehalte aan antioxidanten in de olie.
Wanneer je extra vierge olijfolie verhit, gaat een deel van de smaak verloren. Zorg bij bereiding dat de olie niet te warm wordt en gaat roken of dampen. Als de olie warmer wordt dan 180 °C kunnen er ongezonde stoffen ontstaan.
Ondanks blootstelling aan hitte behielden beide oliën de meeste van hun heilzame bestanddelen en daarmee een groot deel van hun voedingswaarde . Dit betekent dat een deel van de rijke, scherpe smaak van extra vierge olijfolie verloren gaat tijdens het koken. Bij veel kooktoepassingen behoudt de olie echter wel veel van haar heilzame voedingsstoffen.
Ook ligt het rookpunt van Bertolli Extra Vergine olijfolie relatief laag: zo rond 180° Celsius. Wordt de olie warmer of langer verhit, dan kan deze roken of walmen in de pan. Op dat moment is de olijfolie niet meer geschikt om te gebruiken.
Het is dus verstandig bij het bakken een zo helder mogelijk (gefilterde) olijfolie te gebruiken. Dat kan ook een extra vierge olijfolie zijn. Het verbrandingspunt van extra vierge olijfolie is minimaal rond de 180 graden en kan oplopen tot zo'n 210 graden.
Vierge olijfolie wordt ook gemaakt van de eerste persing van de olijven, maar heeft een iets lagere kwaliteit dan extra vierge olijfolie. Daar komt de 'extra' in de naam van 'extra vierge' dus vandaan. Het persen van vierge olijfolie is iets minder strikt gereguleerd dan het persen van extra vierge olijfolie.
Eetlepel olijfolie afvallen
Onze grootste tip: een eetlepel olijfolie per dag voor het afvallen. Dit is met name perfect voor mensen die vaak met een 'hongergevoel' zitten. De gezonde vetten in olijfolie geven namelijk een verzadigd gevoel, waardoor je niet meer/minder naar snacks grijpt.
Behalve vloeibaar frituurvet is gewone plantaardige olie, zoals zonnebloemolie en olijfolie, ook geschikt om in te frituren. Extra vierge olijfolie wordt vanwege de smaak vooral koud gebruikt voor pasta, salade, vinaigrettes, tapenades en koude sauzen. De smaak gaat grotendeels verloren na verhitting.
Om te bakken gebruik je best geraffineerde (of gewone/vierge) olijfolie. Arachideolie of pindaolie is een plantaardige olie die uit pinda's gewonnen wordt.
"In oliën zitten onverzadigde vetten. Die zijn beter dan de verzadigde, die in boter en andere harde vetten zitten. Onverzadigde vetten bevatten namelijk goed HDL-cholesterol en verzadigde het slechtere LDL-cholesterol." Olie is het beste om in te braden en bakken.
Hoewel zonnebloemolie veel gebruikt wordt om in te frituren, is het niet de gezondste keuze. Bij hoge temperaturen kunnen schadelijke stoffen zoals aldehyden ontstaan. Zeker bij herhaald gebruik wordt dit risico groter.
De beste olie om in te bakken is een olie die hitte bestendig is. Oliesoorten zoals sojaolie, zonnebloemolie en raapzaadolie kunnen gebruikt worden om in te bakken, braden of wokken. Bijvoorbeeld als het gaat om het bakken van een eitje, een hamburger of om groente te wokken.
Olijfolie bevat bijna tien keer zoveel vitamine K dan zonnebloemolie, lezen we in de NEVO-tabellen. Deze vitamine is belangrijk voor de bloedstolling, maar ook voor je botstofwisseling. Ook bevat het vitamine A, in tegenstelling tot zonnebloemolie, waar helemaal geen vitamine A in zit.