Sommige producten die deel uitmaken van een gezond voedingspatroon, en ook in de Schijf van Vijf vallen, zijn ultrabewerkt, zoals volkorenbrood uit de supermarkt of halvarine.
Met name volkorenbrood bevat veel voedingsvezels, vitamines en mineralen. Deze broodsoorten passen dus in een gezond voedingspatroon. Ze verminderen ook het risico op bepaalde ziekten. Zo verlaagt het eten van volkorenproducten waaronder volkorenbrood het risico op bepaalde hartziekten en diabetes type 2.
Tips om ze in de supermarkt te herkennen:
Een product met meer dan 5 ingrediënten heeft meer dan 75% kans ultrabewerkt te zijn. Ingrediënten die je normaal niet thuis gebruikt. E-additieven: kleurstoffen, antioxidanten, emulgatoren, stabilisatoren, smaakversterkers, conserveermiddelen.
Ultrabewerkte voeding (Ultra Processed Foods, UPF) zijn voedingsmiddelen die complexe industriële bewerkingsprocessen ondergingen en vaak uit een lange lijst van ingrediënten en voedingsadditieven bestaan. De voeding is gemakkelijk te verkrijgen, te bewaren en te eten.
Volkorenbrood is brood gemaakt van 100% volkorenmeel. Als er 'volkorenbrood' op de verpakking staat, dan is het echt volkoren.
Volkorenbrood mag volgens de wet alleen maar volkorenbrood heten als het van 100% volkorengraan en/of -meel is gemaakt. Volkorenmeel bevat de hele tarwekorrel, dus meel en de fijngemalen kiemen en zemelen. Ook bevat volkorenmeel vaak nog hele of gebroken tarwekorrels.
Volkorenbrood. In de Warenwet staat dat de term 'volkoren' bij brood en meel mag worden gebruikt als het ook daadwerkelijk van 100% volkorenmeel is gemaakt. Deze term is dus wettelijk beschermd. Hierdoor weet je bij het kopen van een volkorenbrood zeker dat het brood van 100% volkorenmeel is gemaakt.
Of fabrieksbrood ongezonder is dan brood van de ambachtelijke bakker? Nee, het maakt niet uit of het brood gebakken is door een ambachtelijke bakker of in een grote, industriële bakkerij. In grote en kleine bakkerijen worden vaak vergelijkbare ingrediënten gebruikt en ook het proces komt overeen.
Omega-3 vetzuren – Deze gezonde vetten houden je aderen elastisch en bevorderen een goede doorbloeding. Ze zijn te vinden in vette vis (zoals zalm en makreel), avocado's, lijnzaad en walnoten.
De algemene conclusie van de studie luidt dat een hogere consumptie van ultrabewerkte voeding rechtstreeks verband houdt met een groter risico op meerdere chronische aandoeningen tegelijk, zoals kanker en cardiometabole aandoeningen (hart- en vaatziekten, diabetes en chronische nierschade en obesitas).
Enkele voorbeelden van gezonde bewerkte producten zijn volkoren brood, diepvriesgroenten of yoghurt. Ook een verse kant-en-klare maaltijd met een stevige portie groenten kan perfect evenwichtig zijn. Benieuwd hoe een evenwichtig bord eruitziet?
Een rauw stuk kipfilet uit de supermarkt is geen voorbeeld van bewerkt voedsel. Gegaarde kipfilet voor op brood (met vaak toevoegingen zoals kaliumlactaat, natriumasorbaat, dextrose, bamboevezel en natriumnitriet) is dat wel. Uit onderzoek blijkt dat zo'n 50-60% van onze huidige energie-inname komt van bewerkt voedsel.
Brood bevat weinig essentiële voedingsstoffen
Zelfs volkorenbrood is niet zo voedzaam als je misschien denkt. Het bevat niet alleen weinig voedingsstoffen vergeleken met ander onbewerkt voedsel, het vermindert letterlijk de opname van voedingsstoffen uit andere voeding.
Het allerlekkerste volkorenbrood van Nederland, dat koop je bij Bakkerij 't Stoepje, zo oordeelde De Consumentenbond. Een smaakpanel testte de volkorenbroden van vijftien supermarkten en landelijke bakkerijketens. Het fijn volkorenbrood van Bakkerij 't Stoepje wordt vooral geroemd om de versheid en smaak.
Waldkornbrood is een meergranenbrood en staat erom bekend om zijn donkere kleur, die vaak nog donkerder is dan volkorenbrood. Het kan gemaakt zijn van volkorenmeel, bloem of een mix van beide. Daarnaast zitten er vaak ook andere graansoorten in zoals gerst, mais, spelt, rijst en boekweit.
Om je bloeddruk te verlagen helpt het onder andere om af te vallen in geval van overgewicht, gezond en gevarieerd te eten volgens de Schijf van Vijf, alcohol te laten staan, matig te zijn met zout en zoute producten, niet te roken en stress zoveel mogelijk te vermijden.
Als je een hart- of vaatziekte hebt, is het advies om iets meer vis te eten, namelijk 1-2 porties per week in plaats van 1 portie per week. Verder is het goed om niet te veel en niet te vaak producten buiten de Schijf van Vijf te nemen. Denk aan drop, zoute snacks, vleeswaren, witbrood, frisdrank en alcohol.
Volkorenbrood en donker roggebrood zijn bijvoorbeeld minder bewerkt dan witbrood en bevatten doorgaans meer voedingsstoffen.
Brood van de bakker is volgens hem namelijk veel gezonder. In de supermarkt is het namelijk veel meer bewerkt, en zitten er veel minder mineralen en nutriënten in. Ambachtelijk brood is veel voedzamer.
Ei. Noten en notenpasta en pindakaas met 100% pinda's of noten, zonder toegevoegd zout of suiker. Zelfgemaakte hummus (kikkererwtenspread) of andere bonenspread zonder zout. Vis zoals zalm, forel, tonijn of haring.
Voor de meest gezonde variant moet je dus de volkorenvariant kiezen. Liefst met extra zaden en pitten, want die bevatten ook voedingsstoffen. Ook een spelt- of desembroodje is niet per definitie volkoren. Wil je dus volkoren eten, let er dan op dat je meergranen-, spelt- of desembrood van volkorenmeel is gemaakt.
Volkorenbrood. Brood mag alleen volkorenbrood heten als het 100% gemaakt is van volkorenmeel. Volkorenbrood bevat veel meer vezels en voedingsstoffen dan wit- en bruinbrood.