Volgens het Voedingscentrum passen sojaproducten zoals tofu, tempé en sojadrink in een gezond voedingspatroon. Het advies is om maximaal 2-3 porties sojaproducten per dag te eten of drinken. Vervang bijvoorbeeld een aantal keer per week rood vlees door een sojaproduct zoals tofu.
Voor nu is het advies om maximaal twee tot drie porties sojaproducten per dag te eten of drinken (1 portie is 1 beker of 1 glas sojamelk of 1 vleesvervanger zoals tempéh of tofu). Sojasupplementen (pillen, poeders, preparaten) kunnen grote hoeveelheden isoflavonen bevatten.
De meeste mensen kunnen veilig en zonder gezondheidsrisico's regelmatig sojamelk drinken . Vermijd het echter als u een soja-allergie heeft.
Het bevat evenveel eiwitten en energie als 'normale' melk. Alleen als er aan sojamelk calcium, vitamine B12 en vitamine D wordt toegevoegd, biedt het enigszins vergelijkbare vitaminen. Een voordeel is dat sojamelk minder verzadigde vetten bevat dan koemelk.
Na het eten van soja kunnen allerlei mogelijke allergische reacties optreden, gaande van huidklachten, angio-oedeem (zwellingen, meestal in gezicht en keel) tot roodheid, jeuk, problemen met de luchtwegen, maagdarmklachten enzovoort. anafylaxie komt veel minder voor.
Soja en isoflavonen. Soja bevat isoflavonen, stoffen die erg lijken op het hormoon oestrogeen dat het lichaam zelf maakt. Isoflavonen worden ook wel plantaardige oestrogenen of fyto-oestrogenen genoemd. Deze fyto-oestrogenen kunnen invloed hebben op vormen van kanker die gevoelig zijn voor hormonen, zoals borstkanker.
Soja geeft gezondheidsvoordelen zoals een verbetering van je darmflora en het verlagen van het 'slechte' LDL cholesterol. Het lijkt erop dat de inname van soja een beschermend effect heeft op borstkanker, prostaatkanker, longkanker, darm- en maagkanker.
De soja die we in Nederland gebruiken, komt vooral uit Zuid-Amerika. Daar zorgt de teelt voor allerlei problemen: er wordt bos voor gekapt, de bodem raakt uitgeput en het water wordt vervuild door bestrijdingsmiddelen en kunstmest. De meeste soja wordt verwerkt in veevoer.
Verrijkte sojamelk, met toegevoegd calcium en vitamine B12, is daarom de meest voedzame optie.
Sojaproducten verhogen het risico op borstkanker of herval niet. Er zijn aanwijzingen dat de in soja aanwezige isoflavonen het risico kunnen verminderen en de behandelresultaten van vrouwen met borstkanker verbeteren.
Sojamelk kun je gebruiken als melkvervanger in bijvoorbeeld je ijskoffie, havermout, pannekoeken, of waar je ook maar melk voor gebruikt. (Check bijvoorbeeld deze ashwagandha latte.) Ook kun je het gebruiken om je eigen sojayoghurt te maken. Dit is iets lastiger, maar zeker niet onmogelijk.
Vrouwen die dagelijks één portie sojamelk nemen, hebben bijna 40% minder kans op diabetes.
Veel voorkomende klachten bij een soja-allergie
Angioedeem kan zich over het hele lichaam optreden, waarbij vooral plaatselijke vochtophopingen in het gezicht te zien zijn: vooral onder de ogen, op de lippen en in wangen (wangzakken). In het keelgebied kan levensbedreigend glottisoedeem ontstaan.
Eet jij regelmatig soja producten, dan kan dit zorgen voor minder testosteron. Dit komt doordat soja veel fyto-oestrogenen bevat. Deze plantaardige stoffen imiteren de effecten van oestrogeen in je lichaam: ze veranderen de hormoonspiegels en dit kan een afname van testosteron veroorzaken[3].
Voor je gezondheid kun je het beste kiezen voor de magere of halfvolle yoghurt, en dan de 'naturel' variant zonder toegevoegd suiker. Yoghurt bevat veel goede voedingsstoffen, waaronder eiwit, calcium en vitamine B12 en B2. Het eten en drinken van zuivelproducten hangt samen met een lager risico op darmkanker.
In sojaproducten zitten zogenaamde isoflavonen. Als je hier te veel van neemt, dan kan dat mogelijk invloed hebben op de ontwikkeling van de geslachtsorganen van de baby. Uit voorzorg geldt er het advies om een hoge inname te beperken.
Sommigen maken zich echter zorgen over de mogelijke nadelen van soja, waaronder het ggo-gehalte, mogelijke oestrogeenachtige effecten en de langetermijninvloed op groei, spijsvertering, seksuele rijping, schildkliergezondheid en het risico op borstkanker . Momenteel worden deze zorgen slechts in beperkte mate ondersteund door gedegen wetenschappelijk onderzoek. Er is echter meer onderzoek nodig.
Ongefermenteerde soja bevat, fytinezuur, net als veel ander peulvruchten en ook granen. Dit antinutriënt kan zich binden aan mineralen als zink, ijzer, calcium en magnesium, waardoor deze niet langer beschikbaar zijn voor het lichaam.
De werkzame stofjes in soja, de zogenaamde “isoflavonen”, of “fyto-oestrogenen” lijken wat op de vrouwelijke hormonen die tijdens de overgang belangrijk zijn. Ze hebben dezelfde chemische structuur en binden zich ook aan oestrogeenreceptoren in het lichaam. Zo helpen ze de hormoonhuishouding in balans te houden.
Bij sommige mensen kunnen sojaproducten een opgeblazen gevoel of darmklachten veroorzaken. Vaak ligt een onderliggend darmprobleem of een onevenwichtige darmflora aan de basis.
Wel is sojamelk, net als koemelk, een bron van eiwitten. Er zit echter minder calcium en vitamine B2, B12, en D in, maar dat wordt vaak toegevoegd door de fabrikant." Nog even een caloriecheck: een glas magere melk bevat 35 calorieën, een glas halfvolle melk 69 calorieën en een glas (ongezoete) sojamelk 57 calorieën.
Het grootste risico op kanker komt door roken en meeroken. Tabaksproducten en de tabaksrook bevatten stoffen die schadelijk zijn voor het DNA in de cellen. Fouten in het DNA kunnen ertoe leiden dat een cel ontspoort en dat er kanker ontstaat.
Gebleken is dat het aanbrengen van stoffen uit soja de elasticiteit en dikte van de huid kunnen verhogen. Daarnaast bevat het stoffen die pigmentvlekjes door de zon verminderen, en werkt het talgregulerend.
Er zijn enkele misvattingen over de gezondheidseffecten van soja, maar over het algemeen kan je soja veilig eten. Voor een gezonde voeding is variatie het sleutelwoord. Als veilige dosis worden 2 tot 4 porties soja per dag gezien. Een portie is: een glas sojamelk (200-250 ml) of een bakje tofu, tahou of tempé.