De bitterbal danken we vermoedelijk aan de Spanjaarden die tot halverwege de zeventiende eeuw in (delen van) ons land heersten. Zij frituurden balvormige hapjes met een korst van oud brood waar ze ragout in stopten.
Een bitterbal werd lang geleden geserveerd bij een glas jenever of wijn, een 'bittertje'. Die drankjes maakten gasten hongerig en dan was zo'n smakelijke bal meer dan welkom. Het is een typisch Nederlandse snack met een ragoutvulling, die je terugvindt op bijna iedere borrelkaart.
De meeste Nederlanders genieten van bitterballen met een biertje, hét perfecte Nederlandse duo. De eerste bewijzen van het bestaan van de bitterbal dateren uit de tijd van de Bataven, die rond 200 jaar voor Christus in Gelderland in Nederland woonden.
Bittergarnituur of borrelgarnituur is in Nederland vaak een schaal met verschillende gefrituurde hapjes. Oorspronkelijk was het de aanduiding voor een schaal met bitterballen, een bakje mosterd, prikkers of vorkjes en servetten.
De kroket komt waarschijnlijk uit Frankrijk. Daar werd in 1705 een eerste recept neergeschreven in Le cuisinier royal et bourgeois, het kookboek van de kok van Lodewijk XIV. Het is het oudste, bekende recept van de vleeskroket.
Hoewel je misschien zou denken dat ze oorspronkelijk uit Spanje komen, wordt aangenomen dat kroketten in de 18e eeuw in Frankrijk zijn uitgevonden. Tegenwoordig zijn ze een veelvoorkomend gerecht in veel landen wereldwijd en verkrijgbaar in een breed scala aan smaken en vullingen.
Dit werd al in de zeventiende eeuw gedaan. De snelle snack met vleesragout die wij kennen als kroket is echt een Nederlandse uitvinding. De kroket doet rond 1860 zijn intrede bij restaurants, bakkerijen-kokerijen en zogenaamde confiseurs in met name de steden in de Randstad. Op dat moment is het nog een delicatesse.
De eerste bitterbal (danken we aan de Spanjaarden)
De bitterbal danken we vermoedelijk aan de Spanjaarden die tot halverwege de zeventiende eeuw in (delen van) ons land heersten. Zij frituurden balvormige hapjes met een korst van oud brood waar ze ragout in stopten.
Bitterballen lijken qua ingrediënten, bereidingswijze en smaak veel op de gewone kroketten. De grotere kroketten hebben een kenmerkende langwerpige worstvorm, maar de diameter is vergelijkbaar .
Het bittertje is tegenwoordig vervangen door andere dranken, zoals bier of wijn. Daarom kunnen we beter spreken van 'borrelgarnituur' en misschien zelfs wel van een 'borrelbal'. Het zal niet verbazen dat een bitterbal niet tot de gezonde voedingsmiddelen behoort. Bitterballen bevatten erg veel calorieën, vet en zout.
Edwin Hofstra, vergeet Ad van Geloven en Beckers bitterballen niet. De goedkope (en meest verkochte in snackbars en bars) zijn van puur paardenvlees .
Bitterballen zijn zelf niet bitter. De naam verwijst naar het feit dat ze vroeger gegeten werden als hapje bij een bittertje: een glaasje sterke drank. Er bestaan verschillende soorten bitter(tjes).
De bamischijf vindt zijn oorsprong in Indonesië. Indische Nederlanders brachten Indische gerechten mee naar Nederland, toen zij na de onafhankelijkheid werden 'gerepatrieerd'. De eerste vermeldingen van de variant bamibal dateren uit de jaren 1950.
Croquetas zijn heerlijke kleine Spaanse kroketjes. Ze zijn gepaneerd en worden gefrituurd. Het is hetzelfde product als de Nederlandse kroketten en bitterballen, alleen dan heet dit in het Spaans Croquetas. Je spreekt het uit als KrooKeTas.
Ze smaken toch hartig, niet bitter? Het woord bitter in bitterbal verwijst inderdaad niet naar de smaak van de balletjes zelf, maar naar de smaak van het drankje waarbij ze oorspronkelijk geserveerd werden. Dat was namelijk een glaasje jenever of kruidenlikeur.
Hoewel bitterballen vooral geliefd zijn in Nederland, is het geen oer-Hollands product. De bitterbal zou tijdens de Tachtigjarige Oorlog ontdekt zijn door een Spaanse scheepskok. Spanje is wereldwijd bekend voor zijn tapa's, dat was ook vroeger zo.
Het is even schrikken, maar de kroket is geen Nederlandse uitvinding. De kroket komt waarschijnlijk uit Frankrijk, waar in 1705 een eerste recept werd neergeschreven in Le cuisinier royal et bourgeois, het kookboek van de kok van Lodewijk XIV.
Verkrijgbaarheid. De snack is populair in België en Nederland. Ook in Suriname en Indonesië worden ze gegeten. Elders zijn ze nauwelijks bekend.
Nederland heeft vanaf nu een heus nationaal gerecht: stamppot boerenkool. Deze kost is verkozen tot nationale dis in een peiling van Quest. De 'boerenkoolstamp' versloeg daarmee andere typisch Nederlandse gerechten zoals snert en kapsalon.
De commerciële frikandel werd in 1954 gelanceerd in de Nederlandse stad Dordrecht. Slagersknecht Gerrit de Vries maakte gehaktballen die hij aan de horeca verkocht. Door een wijziging in de Warenwet moest hij zijn product, dat in de smaak viel bij zijn klanten, veranderen.
De eerste frikandel werd in 1954 gelanceerd in de Nederlandse stad Dordrecht.
De kaassoufflé is in 1969 bedacht door de Haastrechtse snackbareigenaar Hans van Bemmel. Met ondernemer Dick Kooijman richtte hij het bedrijf KB Foodservices op om de snack te produceren en op de markt te brengen. KB Foodservice werd in 2008 overgenomen door snackproducent Royaan.