Ayran is een traditioneel Turks drankje dat al eeuwenlang wordt gedronken in het Midden-Oosten. Het wordt gemaakt van yoghurt, water en een snufje zout.
Een korte geschiedenis van yoghurt of yoghurt
Het woord komt van het Turkse ' yoğurt ', dat al eeuwenlang bestaat.
Turkse yoghurt wordt voor een groot deel op dezelfde wijze als Griekse yoghurt bereid. Beide soorten worden gemaakt van yoghurt dat in een doek wordt geschept en wordt uitgelekt. Door dat proces ligt het vochtpercentage van deze soort wat lager en het vetpercentage hoger.
Het woord voor yoghurt is afgeleid van het Ottomaans-Turks: یوغورت, geromaniseerd: yoğurt , en wordt meestal gerelateerd aan het werkwoord yoğurmak, "kneden" of "laten klonteren of stremmen; dikker maken".
Lokale bijzondere omstandigheden: In Turkije is de yoghurtmarkt binnen de zuivel- en eierenmarkt sterk beïnvloed door de rijke geschiedenis en cultuur van yoghurtconsumptie. Yoghurt is al eeuwenlang een hoofdbestanddeel van de Turkse keuken en wordt beschouwd als een symbool van gezondheid en welzijn.
Het woord komt van het Turkse yoğurt dat samenhangt met het bijvoeglijk naamwoord 'yoğun', onder meer "dik", en het werkwoord yoğurmak, dat "kneden" betekent. Het woord yoghurt werd in de huidige spellingswijze pas gebruikt in 1908, oudere spellingen waren yaourt (1757) en yogourt (1774).
In de zomer worden yoghurt en brood, evenals yoghurt- of ayransoep, vaak gegeten; in de winter worden deze vervangen door keş en brood, en tarhanasoep . Yoghurt kan worden gebruikt als topping op groente- en graangerechten, en met pekmez (druiven- of moerbeimelasse) of honing als dessert.
Turkse yoghurt wordt net als Griekse yoghurt ook uitgelekt, waardoor een dikkere yoghurt overblijft. Er bestaan verschillende versies, deze verschillen voornamelijk in dikte.
De naam yoghurt stamt uit het Turks en refereert aan dikke, zure melk. Het woord is in diverse talen afgeleid van het Turkse yoğurt dat samenhangt met het bijvoeglijk naamwoord 'yoğun', wat onder meer 'dik' betekent, en het werkwoord yoğurmak, dat wordt vertaald als 'kneden'.
De uitspraakvarianten [joch·chərt] en [jog·gərt] komen voor in het hele taalgebied. In België komen daarnaast ook de varianten [joe·choert] en [joe·goert] voor.
In het Turks is hallo 'merhaba'. 'Selamun Aleykum' kun je ook zeggen. Dat is een soort van hallo in het Arabisch wat ook heel vaak in Turkije wordt gebruikt en nog veel plezier op vakantie!
Cacik is een traditionele Turkse yoghurtsaus die sterk lijkt op de Griekse tzatziki. De basis is simpel: dikke Griekse (of Turkse) yoghurt wordt gemengd met geraspte komkommer, knoflook, dille en een vleugje olijfolie.
Cacık is een Turks gerecht dat ook gegeten wordt in de landen die vroeger deel uitmaakten van het Ottomaanse Rijk. Cacık wordt bereid met yoghurt, knoflook, komkommer, olijfolie en kruiden en is zowel qua receptuur als etymologisch nauw verwant aan het Griekse tzatziki.
De Turkse drank ayran is een koud, zoutig yoghurtdrankje dat de Turken overal bij drinken. Het lest de dorst, is verfrissend, kalmeert de mond bij pittige gerechten en het zou helpen tegen buikklachten.
Ayran is drinkyoghurt waar zout en ijswater aan wordt toegevoegd. In plaats van water wordt hier zure wei aan toegevoegd, dit bevat meer voedingsstoffen en probiotische bacteriën. Ayran is de nationale drank van Turkije. Het wordt daar veelal gedronken als verfrissende dorstlesser in het warme weer.
Griekse yoghurt wordt op dezelfde manier gemaakt als Turkse yoghurt. Het grootste verschil is dat Griekse yoghurt meer vet bevat (ongeveer 10% vet en 127 kcal per 100ml). Dat hoge vetpercentage maakt Griekse yoghurt ideaal als vervanger van zure room en crème frâiche tijdens het koken.
Turkse yoghurt
Ook ayran komt uit Turkije. Dat is een drank van yoghurt, gemengd met water en zout. Het woord yoghurt is trouwens afgeleid van het Turkse 'yogun', dat dik betekent.
Na opening blijft de yoghurt enkele dagen vers wanneer goed afgesloten bewaard.
Écht Turks
Borek is een gerecht van dunne laagjes deeg afgewisseld met kaas, spinazie en/of gehakt. Dolma zijn gevulde groenten met rijst. Dit gerecht kan zowel warm als koud gegeten worden. Baklava is een zoet dessert wat niet mag ontbreken in de Turkse keuken.
Bij kwark verschilt dit iets: magere kwark bevat minder dan 1% vet en volle kwark kan tussen de 6% en 8% vet bevatten. Een andere uitzondering is volle Turkse of Griekse yoghurt, waarbij het vetpercentage rond de 10% ligt.
Griekse en Turkse yoghurt zijn gek genoeg ook goed warm te gebruiken. Ze schiften niet - zoals gewone yoghurt en zure room - in pittige Indiase curry's en geurige gerechten uit het middenoosten.
Het woord 'tzatziki' is de Griekse uitspraak voor het Turkse gerecht 'cacık'.
De overgrote meerderheid van de bevolking in Turkije volgt de islam, met name de soennitische stroming. Soennisme is de dominante stroming binnen de islam in Turkije en speelt een centrale rol in het religieuze leven van de bevolking.
Griekse yoghurt bevat gunstige bacteriën (probiotica) die bijdragen aan een gezonde balans in je darmflora [12-14]. Op deze manier draagt de yoghurt bij aan gezonde darmen en daarmee aan een goede vertering.