De aardappel is vanuit Zuid-Amerika naar Europa gebracht door Spaanse ontdekkingsreizigers. Waarschijnlijk nam Diego de Amalya de eerste plant in 1536 mee uit Peru of Chili, waar deze aardappel bekendstond als chunu. De Inca's verbouwden de plant toen al honderden jaren.
Van origine is de aardappel een plant die niet afkomstig is uit Europa. De geschiedenis van de aardappel speelt zich namelijk vooral af in Zuid-Amerika. Door de Spanjaarden is dit voedingsmiddel in de 16e eeuw mee teruggenomen naar Europa. De allereerste keer is waarschijnlijk in 1536 geweest, vanuit Peru of Chili.
De vroege geschiedenis van de aardappel
Vanuit Peru won de veelzijdige en voedzame aardappel aan populariteit en werd hij verbouwd in de Andes en in andere delen van Zuid-Amerika, zoals Bolivia, Ecuador en Chili. De Inca's leerden de robuuste aardappel op verschillende manieren te gebruiken: door aardappelen te koken, te pureren en te bakken, zoals we dat vandaag de dag nog steeds doen.
Spaanse 'ontdekkingsreizigers' namen de plant mee uit Zuid-Amerika; uit DNA-onderzoek is gebleken dat de voorloper van onze aardappel uit Peru afkomstig moet zijn geweest. Onze aardappel is dus eigenlijk een exoot. De eerste aardappelen in Europa werden gekweekt in botanische tuinen.
Bij het aanaarden wordt elke rij met 10 cm grond opgehoogd, waardoor de jonge stengels grotendeels bedekt worden met aarde. Dat kan je makkelijk doen met een hak of een aanaardploeg. Deze handeling herhaal je best nog een tweetal keren, telkens na 3 à 4 weken.
Bij het aanaarden wordt de grond tussen de rijen gebruikt, waardoor er geulen ontstaan en de planten op ruggen groeien. Dit geeft ook het voordeel dat overtollig regenwater makkelijker wordt afgevoerd en dat de grond sneller opwarmt.
Als een aardappel zacht of papperig is geworden , moet je hem weggooien. Hoewel het normaal is dat aardappelen naar aarde of noten ruiken, is een muffe of beschimmelde geur een teken van bederf. Soms heeft een aardappel een vlekje of een slechte plek aan de binnenkant die je van buitenaf niet kunt zien.
De aardappel komt oorspronkelijk niet uit Nederland, maar uit de Andes in Zuid-Amerika. Er wordt aangenomen dat er al zo'n 7.000 jaar geleden sprake was van aardappelteelt in de Andes. Op kleine bergperceeltjes telen mensen al eeuwen lang een verscheidenheid aan rassen.
Baanbrekend onderzoek heeft uitgewezen dat de aardappel bijna 9 miljoen jaar geleden is geëvolueerd uit een voorouder van de tomaat . Wilde tomaten, die in de Andes groeiden, werden gekruist met een plant genaamd Etuberosum, en via een proces genaamd hybridisatie vermengden ze hun genetische materiaal om een geheel nieuwe lijn te vormen.
Ook het woord aardappel lag al klaar van in de middeleeuwen, toen de knol in 1565 uit Peru naar Europa werd gebracht.
Aardappelen komen oorspronkelijk uit het Andesgebergte in Zuid-Amerika. We noemen ze Ierse aardappelen omdat de aardappel in de 16e eeuw voor het eerst naar Europa werd gebracht en daar als gewas werd ontwikkeld. De Ierse immigranten brachten de aardappelcultuur naar de Verenigde Staten.
Deze aardappelen slorpen namelijk minder vet op tijdens het bakken, waardoor ze lichter en krokanter worden. Ze worden bij het koken ook minder kruimig en bakken daardoor gaver, zonder kleine brokjes die in de pan rondzwerven.
Toen aardappelen in Europa arriveerden, werden ze al snel het voedsel van de armen . Boeren die zich geen landbouwgrond, een span ossen of een ploeg konden veroorloven, hadden alleen een spade en een stukje grond nodig om aardappelen te verbouwen. (Het woord 'spud' komt waarschijnlijk van de spade waarmee ze werden omgespit.) In tegenstelling tot graangewassen kunnen aardappelen niet gemakkelijk worden bewaard.
Aardappelen komen oorspronkelijk uit Zuid-Amerika, waar ze 'chunu' genoemd werden. Nadat de Spanjaarden in de zestiende eeuw Zuid-Amerika ontdekte, kwam de aardappel naar Europa. De aardappel is dus eigenlijk geen typisch Nederlands product, zoals je misschien zou denken.
Aardappelen uit eigen land zijn het beste, maar aardappelen uit Malta of Marokko zijn ook goed omdat ze hier naartoe vervoerd worden per boot, dat is de minst milieubelastende optie vanuit deze landen. Koken is het minst klimaatbelastend. Frituren het meest.”
De Nederlandse naam aardappel, appel uit de aarde, is eigenlijk een beetje vreemd. De aardappel is namelijk geen fruit maar groente en lijkt niet eens op een appel. In Duitsland heet de aardappel ” Kartoffel” . Dit is afgeleid van de Spaanse omschrijving ' tartufo blanco' (blanke knol).
De naam is afgeleid van het woord "appel", wat "appel" betekent, en "aard", wat "aarde" betekent. Dus "aardappel" betekent letterlijk "aarde-appel".
Aardappelen staan in de Schijf van Vijf omdat ze een goede bron zijn van koolhydraten en voedingsstoffen en veel worden gegeten in het Nederlands voedingspatroon. Ze zijn een aanvulling op brood en graanproducten.
Hoe de aardappel aan zijn naam komt
De Nederlandse naam aardappel, appel uit de aarde (afgeleid van het Franse 'pommes de terre'), is eigenlijk een beetje vreemd. De aardappel is namelijk geen fruit, maar groente en lijkt niet eens op een appel. In Duitsland heet de aardappel "Kartoffel".
De aardappel is vanuit Zuid-Amerika naar Europa gebracht door Spaanse ontdekkingsreizigers. Waarschijnlijk nam Diego de Amalya de eerste plant in 1536 mee uit Peru of Chili, waar deze aardappel bekendstond als chunu. De Inca's verbouwden de plant toen al honderden jaren.
Vergeleken met eenzelfde portie gekookte aardappelen leveren gekookte deegwaren en rijst meer calorieën, minder kalium en geen vitamine C. Vervang aardappelen daarom niet elke dag door een graanproduct en voorzie bij vervanging altijd een vitamine C-rijke bron in je voeding zoals een extra portie groenten of fruit.
De aardappel is een groente, maar tegelijk is hij ook een bron van koolhydraten. Hij bevat diverse vitaminen en mineralen die in pasta en rijst niet voorkomen, bv. vitamines B1, B6 en C.
Mag je rauwe aardappelen eten? Rauwe aardappelen eten is af te raden omwille van het feit dat er te veel onverteerd zetmeel of resistent zetmeel in de dikke darm terecht kan komen. De darmbacteriën fermenteren het zetmeel, wat aanleiding kan geven tot flatulentie en darmkrampen, eventueel zelfs tot diarree.
Ja, groene, bruine en beurse plekken en uitlopers moet je goed wegsnijden uit aardappels. In de uitlopers van oudere aardappelen en in de schil van onrijpe aardappelen kan namelijk de stof solanine voorkomen. In grote hoeveelheden is deze stof giftig voor de mens.
Conclusie: een gewone aardappel is niet slecht, maar net handig bij het afvallen. Geen overdreven portie nemen is wel aangewezen, zeker bij aardappelbereidingen met meer vet. Extra wist-je-datje: een zoete aardappel heeft evenveel kcal als gewone aardappel, dus is ook helemaal OK!