In onrijpe toestand, als een tomaat nog helemaal groen is, bevat de tomaat inderdaad het giftige alkaloïde
In grote hoeveelheden is tomatine of solanine giftig voor de mens. Te veel tomatine of solanine kan leiden tot koorts, slaperigheid, lusteloosheid, buikpijn, diarree, overgeven, zwakheid en depressie.
De schil van de tomaat kan gegeten worden, in recepten wordt aangegeven of tomaten al dan niet 'ontveld' dienen te worden. De rest vormt het 'vruchtvlees' van de tomaat, dus niet alleen het gedeelte direct onder de schil, maar alle zachte delen inclusief de pitjes. Al deze delen zijn eetbaar, ook de pitjes.
Solanine en tomatine geeft een bittere smaak en een wat brandend gevoel in de mond. In grote hoeveelheden zijn solanine en tomatine giftig voor mensen. Ze kunnen misselijkheid, overgeven, buikkramp en diarree veroorzaken. In ernstige gevallen kunnen bewustzijnsverlies, ademhalings- of hartproblemen ontstaan.
Wetenschapsjournalist Koen Wauters stelt gerust: "Ja, er zit gif in tomatensteeltjes. Maar bij normaal gebruik zul je nooit een schadelijke dosis binnenkrijgen." Tomatensteeltjes en groene tomaten bevatten de giftige stof "tomatine", algemeen ook "solanine" genoemd.
De bladeren, stengels en groene delen van een tomatenplant bevatten een giftige alkaloïde genaamd tomatine. Hoewel rijpe tomaten doorgaans een laag tomatinegehalte hebben, kan het eten van grote hoeveelheden onrijpe tomaten, bladeren of stengels spijsverteringsproblemen veroorzaken zoals misselijkheid, krampen en diarree.
We eten tomaat vaker met schil dan zonder, en maar goed ook. Daar zit namelijk een hoge concentratie van een ontstekingsremmend stofje dat ons ook beschermt tegen sommige ziekten. Het koken van tomaten mét schil verhoogt bovendien de werking van bepaalde voedingsstoffen.
Eikels zitten vol met tannine, een stofje dat giftig is voor dieren.
Wanneer aardappelen blootgesteld worden aan licht, worden ze groen, en produceren ze meer glycoalkaloïden. De groene kleur is een aanwijzing dat er verhoogde hoeveelheden van de glycoalkaloïden solanine en chaconine aanwezig zijn. Groengekleurde delen van de aardappel zijn daarom niet meer geschikt voor consumptie.
Lycopeen – de meest voorkomende carotenoïde in rijpe tomaten – is bijzonder opmerkelijk als het gaat om de plantaardige stoffen in de vrucht. Het wordt in de hoogste concentraties aangetroffen in de schil (17, 18).
Aardappelen en tomaten plant je niet naast elkaar. Ze zijn beiden gevoelig voor Phytophthora. Ook wel de aardappel-tomatenplaag genoemd.
Tomaat kan altijd
Een tomaat of wat snoeptomaatjes zijn ook een prima tussendoortje. Het mooie is dat je met een flinke tomaat al bijna een kwart binnen hebt van wat je volgens onze PuurGezond richtlijnen per dag aan groenten nodig hebt (300-400 gram).
Nachtschades bevatten 'giftige' chemicaliën
Solanine is de belangrijkste alkaloïde in tomaten en wordt ook aangetroffen in witte aardappelen en aubergine. Solanine kan spijsverteringsklachten en misselijkheid veroorzaken wanneer het in grote hoeveelheden wordt ingenomen, maar dit is extreem moeilijk te voorkomen.
Een matige inname van tomaten met zaden heeft geen invloed op de gezondheid, maar mensen met maag- en darmklachten moeten de inname van rauwe tomaten of tomatenzaden vermijden, omdat de zure aard ervan brandend maagzuur kan veroorzaken en schadelijke effecten kan hebben op het spijsverteringsstelsel.
Tomaten zitten vol met magnesium en kalium. Dat maakt deze vruchtgroente geschikt voor de gevoelige maag en gevoelige darmen. Door de aanwezige mineralen en voedingsstoffen zoals lycopeen bevordert een tomaat het spijsverteringsproces.
De gekookte aardappelen bevatten 17 gram koolhydraten per 100 gram, een paar gram eiwit, vrij weinig mineralen en een beetje vitamine C. Die zit voornamelijk direct onder de schil net als vezels die weer in de schil zitten. Het is daarom aan te bevelen aardappelen met de schil te eten.
Ondanks hun voedingswaarde kunnen aardappelknollen schadelijk zijn voor de gezondheid vanwege hun giftige glycoalkaloïden (solanine). Acute solaninevergiftiging kan optreden door het eten van groene of gekiemde aardappelen. De toxiciteit van gas bij mensen veroorzaakt voornamelijk maag-darmklachten zoals braken, diarree en buikpijn.
'Oogst na de herfstvakantie'
"Over het algemeen is het wel zo dat aardappelen in september en oktober meer stikstof opnemen dan het vanggewas. Je kunt ze dus beter oogsten op het moment dat ze daar echt aan toe zijn, dus rond de herfstvakantie." 1 oktober zou dus ook voor stikstofopname een te vroege datum zijn.
Eikels bevatten tannines die giftig zijn bij overmatige consumptie. Een kleine hoeveelheid eikels kan meestal geen kwaad, maar grote hoeveelheden kunnen leiden tot vergiftiging. Dit geldt vooral voor groene eikels en bladeren, die meer looizuur bevatten.
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) geeft in haar risicobeoordelingen aan dat verschillende kruiden schadelijk kunnen zijn, zoals de kruiden huperzia serrata, tabernanthe iboga of ashwagandha. Het RIVM adviseert om geen kruidensupplementen of thee met deze kruiden te gebruiken.
Er is ook gemeld dat tannines andere fysiologische effecten hebben, zoals het versnellen van de bloedstolling, het verlagen van de bloeddruk, het verlagen van het serumlipidengehalte, het veroorzaken van levernecrose en het moduleren van immuunreacties. De dosering en het soort tannine zijn cruciaal voor deze effecten.
Knol- en bolgewassen zoals rode bieten, aardappelen en uien moet je altijd schillen of pellen. Ook hier zitten vervuilende stoffen vooral in de buitenste laag: de schil.
Door de schil en de zaadjes te verwijderen, blijft er zoet, mals vruchtvlees over dat de smaak en consistentie van je maaltijden verbetert. Hoewel het pellen van elke tomaat afzonderlijk misschien een hele klus lijkt, maakt Mamma Giuliana's techniek het zowel eenvoudig als plezierig.
Onderliggend lijden kan er wel voor zorgen dat je overgevoelig bent voor deze groenten of ze minder goed kan verteren. Dat komt omdat ze sporen van giftige stoffen (zoals solanine) bevatten. Vermijd aardappelen, tomaten, pepers, paprika's en aubergine dus niet, maar zorg voor voldoende variatie in je eetpatroon.