Te kort of op te lage temperatuur gebakken Soms ziet je zuurdesembrood er aan de buitenkant perfect uit: een goudbruine korst, een heerlijke geur… maar zodra je het aansnijdt, blijkt de binnenkant nog plakkerig en niet volledig gaar. Dit komt meestal doordat het brood te kort of op een te lage temperatuur is gebakken.
Waarom is mijn deeg te slap of plakkerig om een bol van te vormen? Bij te nat deeg is de hydratatie in het recept niet in balans. Brood bakken komt nauw, dus de verhouding bloem en/of meel + water moet kloppen voor een werkbaar en lekker resultaat.
De consistentie van uw deeg hangt af van de verhouding tussen het vocht en de bloem, de temperatuur en de gebruikte technieken. Plakkerig deeg ontstaat meestal door een te hoge hydratatie, onvoldoende kneden of het gebruik van te warme ingrediënten.
Kneden, kneden en nog eens kneden.
Zeker in het beginstadium van het kneden, kan het deeg nog vrij plakkerig zijn. Het slechtste wat je dan kan doen is bloem/meel toevoegen. Langer door kneden is eigenlijk altijd de manier.
Probleem 1: De deeg rijst niet op
Probeer om de zuurdesem starter vaker te voeren of meer water aan het deeg toe te voegen om dit probleem op te lossen. Je kunt ook een andere soort bloem proberen die meer geschikt is voor zuurdesem bakken.
Als je de rijst vervolgens kookt en het zetmeel dus verwarmt, verandert het zetmeel in een gelatineachtig laagje. Hierdoor wordt de rijst plakkerig en kan het gaan klonteren. Als je de rijst voor het koken dus even wast, verwijder je het zetmeel en kook je de allerlekkerste luchtige rijst!
Een te lang rijsproces (in het Engels heet dit overproofing) haalt de kwaliteit van je glutennetwerk naar beneden, waardoor je brood minder mooi uit de oven komt. Het is dus een kunst om je deeg precies lang genoeg te laten rijzen.
Kneed het deeg goed
Neem de tijd om het deeg goed te kneden. Tijdens het kneden kunnen de gluten ontwikkelen, wat zorgt voor een elastischer deeg dat minder snel plakt. Kneed het deeg door, totdat het glad en elastisch is.
soms is je deeg gewoon een beetje eigenwijs en lukt dat niet altijd. Geen zorgen, ook daar zijn weer oplossingen voor! Een goede tip is om in plaats van bloem, je rijsmandje met rijstestrooimeel te bestuiven. Dit neemt minder vocht op, wat voorkomt dat je deeg te veel plakt.
Als je het deeg te snel probeert uit te rekken, zal de gluten nog steeds gespannen zijn, waardoor het deeg weerstand biedt en terug in vorm trekt. Om dit te voorkomen, laat je je deeg minstens 30 minuten tot een uur rusten op kamertemperatuur, bedekt met een vochtige doek of plasticfolie, voordat je het uitrekt.
Bij het bakken van zuurdesembrood kneden we meestal direct ná het autolyseproces: het moment waarop meel en water 1 tot 4 uur rusten om goed te hydrateren. Na autolyse voeg je de starter kits starter en zout toe. Daarna kneed je het deeg — met de hand of via technieken als stretch and fold of slap and fold.
Help, er plakken restjes deeg aan de rol!
Normaal zal er geen deeg aan je deegrol blijven plakken, tenzij het te nat was of erg plakkerig. Bestrooi in dat geval de deegrol met een beetje bloem en wrijf 'm af met een vochtige keukendoek of een borsteltje.
Na de bulkrijs komt de tweede rijs, oftewel de koude narijs. Dit gebeurt in de koelkast en is een belangrijk onderdeel van het zuurdesemproces. De lage temperatuur zorgt ervoor dat de actieve groei van het deeg stopt, maar de gisten en bacteriën gaan rustig door met hun werk, maar op een veel langzamer tempo.
Oorzaak: Als het brood niet lang genoeg of op de juiste temperatuur wordt gebakken, kan de binnenkant nog te vochtig zijn. Dit zorgt ervoor dat het brood na het bakken inzakt. Oplossing: Zorg dat het brood volledig is gebakken door het de voorgeschreven tijd in de oven te laten staan.
Trek het deeg aan de buitenkant iets uit en vouw dit naar het midden toe. Doe dit zo'n 8-16 keer, afhankelijk van hoe elastisch het deeg is. Knijp het deeg aan de bovenkant dicht. Volkoren- of speltdeeg is minder rekbaar, waardoor je het deeg minder vaak hoeft te vouwen.
Soms ontstaat een gat doordat het deeg net iets te lang, en dat hoeft maar 10 minuten te zijn, 'gelegen' heeft. Hoe langer een deeg gerezen heeft, hoe meer 'rijs er in zit' en des te moeilijker de verwerking.
Warme boter smelt tijdens het kneden en maakt het deeg plakkerig. Daarom moet je ook zo kort mogelijk kneden. Hoe langer je kneed, hoe warmer de boter wordt door de wrijving van je handen. Bestuif je werkblad vooraf goed met bloem zodat het deeg er niet aan plakt.
Een klein beetje olie
De handen bebloemen heeft maar een tijdelijk effect. Beter werkt het om de handen in te smeren met een kleine hoeveelheid neutrale olie, zoals zonnebloemolie. Het deeg blijft dan niet meer aan de handen plakken. Zorg er ook voor dat u lang genoeg kneedt.
Te veel water in je deeg
Hoe meer water je deeg bevat, hoe lastiger het te verwerken is en hoe groter de kans op een plakkerige, natte binnenkant. Een hoge hydratatie kan geweldig zijn voor een luchtig, open kruim, maar als je nog niet zoveel ervaring hebt met zuurdesembrood, kan het ook juist voor problemen zorgen.
Naarmate je langer kneedt raken die gluten steeds meer met elkaar vervlochten en vormen zo een netwerk, noem het een soort weefsel, waardoor het zetmeel en later de kooldioxidebelletjes tijdens het rijzen vastgehouden kunnen worden. Als je te lang kneedt maak je deze weefselstructuur van de gluten kapot.
Waarom wordt geadviseerd een natte theedoek op de kom te leggen waarin brooddeeg rijst? Gist in brooddeeg heeft onder andere vocht nodig om te kunnen groeien. Als je geen vochtige theedoek over de kom legt, wordt de bovenkant van het deeg droger en harder. Het deeg rijst dan minder goed.
Activeer de hoeveelheid desem dat je voor het recept nodig hebt. Voorbeeld: voor een recept heb je 25% actief desem nodig. Dus voor een recept met 500 gram meel heb je dus 125 gram desem nodig. Wanneer je bijvoorbeeld 40 gram desem in je koelkast hebt dan activeer je dat met 80 gram water en 80 gram meel of bloem.
Desem en zuurdesem zijn hetzelfde, namelijk een bereide grondstof die wordt toegevoegd aan deeg. Het ontstaat uit een mengsel van water en tarwemeel dat bij een bepaalde temperatuur na een bepaalde tijd gaat gisten en het deeg verzuurt.
Te veel gist toevoegen kan er daadwerkelijk voor zorgen dat het deeg langzaam rijst, omdat de gist moet vechten om de beperkte hoeveelheid suiker die in het mengsel aanwezig is. Het zal ook leiden tot brood van slechte kwaliteit; zoals ingevallen broden of brood met veel blaren.