Ze zijn het hele jaar in zowel gedroogde vorm als in pot of blik, te verkrijgen. Rauw zijn deze bonen giftig (vijf bonen kunnen al vergiftiging oproepen). Zo ook bij het niet goed gaar koken. De rauwe kidneyboon bevat de stof phytohaemagglutinine (een lectine) die voedselvergiftiging (braken, diarree) kan veroorzaken.
De bonen zijn slap of beschimmeld. Bederf herken je snel door goed te kijken, ruiken of proeven. Bewaartip voor dit product Sperziebonen kunnen niet goed tegen kou. Ze kunnen dan zwarte vlekken krijgen.
Als je veel en vaak lectine binnenkrijgt, kunnen je darmen en nieren beschadigd raken. Daardoor kun je voedingsstoffen minder goed opnemen. Niet alle lectines zijn gevaarlijk en de hoeveelheid kan ook verschillen per peulvrucht. Een voorbeeld van een lectine die klachten kan geven is phytohaemagglutinine (PHA).
Een andere plant die als een van de giftigste wordt beschouwd is het paternosterboontje (Abrus precatorius). Deze heeft harde zaden die fel rood gekleurd zijn die soms in tropische artisinale halssnoeren worden gebruikt. Het zijn vooral de bonen die giftig zijn, slechts enkele milligram van het sap zou al fataal zijn.
Van rauwe of onvoldoende verhitte peulvruchten kun je last krijgen van je darmen. De verschijnselen van een lectinevergiftiging zijn buikpijn, misselijkheid, koorts en lichte diarree. Deze klachten komen vaak binnen 3 uur.
Het afspoelen van bruine bonen helpt om overtollig zout en stroperige vloeistoffen te verwijderen. Bonen worden bij het inblikken meestal gekookt in een zoutwateroplossing om ze langer houdbaar te maken en de smaak en textuur te verbeteren. Als je de bonen afspoelt met water, spoel je een deel van het zout weg.
Let bij het kopen op peulen die vers en zacht aanvoelen, en die een bevredigend knappend geluid maken wanneer je ze breekt. Daarnaast moeten de bonen een mooie heldergroene kleur hebben, wat duidt op hun versheid.
Tuinbonen, sperziebonen, snijbonen, haricots verts, peultjes, doperwten en sugar snaps: alle peulvruchten bevatten de stof lectine. Dit stofje is giftig voor het menselijk lichaam. Je kunt er misselijk door worden, van braken, en maagpijn of diarree door krijgen. Het is dus niet veilig om peulvruchten rauw te eten!
Of ze nog goed zijn, kun je namelijk prima zelf bepalen. Als de bonen er nog goed uitzien en ruiken (of nou ja, zoals kidneybonen dat normaal doen), kun je ze prima opeten, ook als de houdbaarheidsdatum al maanden verstreken is.
Is lectine giftig? In principe is alles giftig als je er heel veel van binnen krijgt. Lectines zijn bij lagere dosering al giftig (vooral het soort in rauwe bonen) voor bijvoorbeeld insecten, maar hogere dieren en de mens zijn er beter tegen bestand.
Bonen en koolsoorten
Het is algemeen bekend dat bonen een uitwerking kunnen hebben op de darmen en winderigheid kunnen veroorzaken. Dit komt omdat de boon veel koolhydraten (vezels) die niet worden verteerd in onze darmen.
Masseer je buik: Masseer je buik van rechts naar links om vastzittend gas vrij te laten. Doe dit 1 à 2 minuten om de darmen zachtjes te stimuleren. Gebruik warmte: Leg een warmwaterkruik of verwarmingskussen op je buik. De warmte ontspant de spieren in de darmen, waardoor gas makkelijker door de darmen beweegt.
Soms kan bepaald eten zorgen voor gas in je buik. Zoals kool, bonen, noten, uien, knoflook en pittig gekruid eten. Als je dit eet, kun je buikpijn krijgen. Soms moet je ook winden laten.
Hoe herken je bedorven sperziebonen:
Bedorven sperziebonen hebben vaak een onaangename geur en kunnen verwelkt of verkleurd zijn. Als je twijfelt over hun versheid, is het beter om ze weg te gooien om gezondheidsproblemen te voorkomen.
Fytinezuur vind je in het vliesje rond bonen, noten, zaden en granen. Koken vernietigt fytinezuur niet, weken en kiemen wel. Saponinen, het woord zegt het eigenlijk al, zijn zeepstoffen. Ze kunnen zich binden aan zowel water als vet (da's best bijzonder).
Ze zijn namelijk een voedingsbron voor de goede bacteriën in je darmen en helpen om obstipatie te voorkomen. Je moet er echter niet te veel van eten, want peulvruchten kunnen winderigheid bevorderen. Als je al last hebt van je darmen is het dan ook belangrijk om er niet te veel van te eten.
Bonen worden gedroogd om te langer te kunnen bewaren. Eenmaal gedroogde bonen blijven zeker 2 jaar goed, maar hoe ouder de boon, hoe langer hij nodig heeft om te weken en te koken. Als je gedroogde bonen weekt nemen ze water op en worden ze zachter. Zo garen ze sneller en regelmatiger.
Het advies om een geopend blik niet in de koelkast te zetten, heeft vooral met de smaak van het voedsel te maken. Als een blik geopend is, kan het metaal onder invloed van zuurstof reageren met de inhoud. De producten van die reactie kunnen in het voedsel terechtkomen. Dat kan een metalige smaak aan het eten geven.
Al een dag na de houdbaarheidsdatum kunnen er gevaarlijke hoeveelheden bacteriën in de groenten zitten. Die bacteriën kun je niet zien, ruiken of proeven, maar je kunt er wel ziek van worden. Zorg daarom dat je de groenten invriest of bereidt voordat je die datum bereikt.
TGT-datum (te gebruiken tot)
Dan kunnen bacteriën zich gaan vermenigvuldigen die je vaak niet kunt zien, ruiken of proeven. Gooi de producten dan ook weg als de TGT-datum is verstreken, omdat het dan niet meer veilig is het product te eten.
Echt verse sperziebonen zijn egaal lichtgroen en voelen stevig en een beetje fuzzy aan. Als ze beginnen te bederven, worden ze donkerder, zachter en voelen ze slijmerig in plaats van fuzzy.
Door het vocht krijgen ze bruine vlekken dat heel toepasselijk roestvorming wordt genoemd. Het ziet er onaantrekkerlijk uit, maar geen paniek! Het is niet schadelijk. Zodra de bonen het kokend water raken, trekt het bruin weg en worden je bonen weer heldergroen.
Het is belangrijk om te weten dat hoewel koffiebonen na verloop van tijd hun versheid en smaak kunnen verliezen, ze nog wel veilig te consumeren zijn. Als je ze goed bewaart kunnen ze eigenlijk niet bederven.
Als bron van vegetarische eiwitten zijn ze ook een uitstekende vleesvervanger. Bonen en peulvruchten brengen een aantal gezondheidsvoordelen met zich mee, waaronder het verlagen van het cholesterol, de bloedsuikerspiegel en het verhogen van het aantal gezonde darmbacteriën.