Bij normale hoeveelheden zijn er geen overtuigend aangetoonde gezondheidsrisico's, zegt Teerds. 'In dierstudies zie je soms wel effecten, maar dan gaat het om heel hoge doses. Er zijn heel veel voedingsmiddelen die geen negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid, behalve in exceptioneel hoge hoeveelheden. '
In soja zitten isoflavonen, fyto-oestrogenen en andere antinutriënten. Deze stofjes zouden onder andere invloed hebben op (borst)kanker, een verstoorde hormoonhuishouding en borstgroei bij mannen. Een ander mogelijk probleem zou zijn dat soja genetisch gemodificeerd wordt en daarmee ook schadelijk is.
Sommigen maken zich echter zorgen over de mogelijke nadelen van soja, waaronder het ggo-gehalte, mogelijke oestrogeenachtige effecten en de langetermijninvloed op groei, spijsvertering, seksuele rijping, schildkliergezondheid en het risico op borstkanker . Momenteel worden deze zorgen slechts in beperkte mate ondersteund door gedegen wetenschappelijk onderzoek. Er is echter meer onderzoek nodig.
Sojabonen en producten gemaakt van sojabonen bevatten relatief veel isoflavonen. Isoflavonen hebben een hormonale (oestrogene) werking. Ze kunnen in hoge doseringen effect hebben op de hormoonhuishouding.
Veel vleesvervangers hebben sojabonen als belangrijkste grondstof. Daar zitten hoogwaardige eiwitten, ijzer en vitamine B1 in, en dat maakt soja een goed alternatief voor vlees. Ook qua textuur komt soja – vooral in combinatie met tarwegluten – behoorlijk dicht bij echt vlees in de buurt.
Al bij een half glas sojamelk per dag wordt de hoeveelheid spermacellen die mannen produceren minder. Dit beweren wetenschappers van de Harvard School of Public Health in Amerika. Bijna 100 mannen, die tussen 2000 en 2006 bij een vruchtbaarheidskliniek aanklopten, deden mee aan het onderzoek.
De soja die we in Nederland gebruiken, komt vooral uit Zuid-Amerika. Daar zorgt de teelt voor allerlei problemen: er wordt bos voor gekapt, de bodem raakt uitgeput en het water wordt vervuild door bestrijdingsmiddelen en kunstmest. De meeste soja wordt verwerkt in veevoer.
In sojaproducten zitten zogenaamde isoflavonen. Als je hier te veel van neemt, dan kan dat mogelijk invloed hebben op de ontwikkeling van de geslachtsorganen van de baby. Uit voorzorg geldt er het advies om een hoge inname te beperken.
Is soja veilig om te eten of drinken? Aan het gebruik van soja zijn geen specifieke risico's verbonden. Wel wordt zwangeren geadviseerd om niet te veel sojaproducten te nemen.
Wat is een soja intolerantie? De sojaboon is een peulvrucht waar allerlei sojaproducten van worden gemaakt. Bij een soja intolerantie reageer je op de aanwezige eiwitten die in sojabonen voorkomen. Omdat het vaak het immuunsysteem is dat reageert spreken we ook van een soja allergie.
Bij sommige mensen kunnen sojaproducten een opgeblazen gevoel of darmklachten veroorzaken. Vaak ligt een onderliggend darmprobleem of een onevenwichtige darmflora aan de basis. Ongeveer driekwart van de soja wereldwijd wordt geproduceerd als veevoer.
Soja en isoflavonen. Soja bevat isoflavonen, stoffen die erg lijken op het hormoon oestrogeen dat het lichaam zelf maakt. Isoflavonen worden ook wel plantaardige oestrogenen of fyto-oestrogenen genoemd. Deze fyto-oestrogenen kunnen invloed hebben op vormen van kanker die gevoelig zijn voor hormonen, zoals borstkanker.
Hoeveel soja mag ik eten? Volgens het Voedingscentrum passen sojaproducten zoals tofu, tempé en sojadrink in een gezond voedingspatroon. Het advies is om maximaal 2-3 porties sojaproducten per dag te eten of drinken. Vervang bijvoorbeeld een aantal keer per week rood vlees door een sojaproduct zoals tofu.
Verschillende hormonen, zoals ghreline, leptine en cortisol, zijn vaak verstoord bij patiënten met eetstoornissen en beïnvloeden mogelijk symptomen zoals voedselbeperking en eetbuien.
De zorgen over soja waren grotendeels theoretisch van aard. Zo maken mensen zich zorgen dat fyto-oestrogeen, als het net als oestrogeen werkt, een feminiserend effect op mannen zou kunnen hebben of de vruchtbaarheid zou kunnen verstoren . Andere zorgen – zoals een verhoogd risico op borstkanker, schildklierproblemen en vruchtbaarheid – zijn gebaseerd op dierstudies.
Tempeh, miso en edamame zijn allemaal slimme keuzes voor een man die spieren wil opbouwen. Soja bevat echter ook proteaseremmers, die de spijsvertering kunnen verstoren en prikkelbare symptomen kunnen veroorzaken – van buikpijn tot eczeem – als ze in grote hoeveelheden worden geconsumeerd .
Eieren zijn goede vleesvervangers met voldoende ijzer, vitamine B1 én vitamine B12. Peulvruchten, producten gemaakt van de peulvrucht sojaboon (tofu en tempé), noten, pinda's en pitten zijn goede vleesvervangers met voldoende ijzer en vitamine B1 (maar zonder vitamine B12).
Wil je de oermens in je tevreden houden, dan gaat biefstuk er zonder twijfel met de prijs vandoor. Maar tegen de superieure nutritionele waarden van kip kan een steak niet op. De magere – en goedkopere – eiwitten maken gevogelte bovendien de beste keuze voor spierbundels.
Uit een analyse van 15 onderzoeken is namelijk gebleken dat sojaproducten geen invloed hebben op de testosteronspiegel bij mannen .