Het blijkt iets te maken te hebben met het 'rustmetabolisme'. Dit is de snelheid waarmee je lichaam alles wat je eet omzet in bouw- en brandstoffen zonder dat je iets doet. Het rustmetabolisme verschilt per persoon en is afhankelijk van lengte, leeftijd, geslacht en gewicht.
Je kunt aankomen door te weinig eten. Dit heeft alleen niet per se te maken met dat je stofwisseling zodanig vertraagt, dat je hierdoor bijna geen ruimte hebt om te eten. Het gaat eerder om toegenomen gewicht van onzichtbare calorieën, een dieet dat men je kan volhouden of of dat je lichaam extra vocht vasthoudt.
Zelfs als je niet veel eet, kan een sedentaire levensstijl toch leiden tot gewichtstoename als je meer calorieën binnenkrijgt dan je verbrandt . Stress, het gebruik van bepaalde medicijnen en een onderliggende aandoening kunnen ook gewichtstoename veroorzaken.
Als er te weinig of te veel hormonen worden aangemaakt, kan dit leiden tot een gewichtstoename in en rondom de buik. Deze disbalans is het gevolg van langdurige tekorten in vocht en essentiële voedingsstoffen in het lijf. Cortisol is bijvoorbeeld een hormoon dat het lichaam helpt te kalmeren bij stress.
Doordat je stofwisseling harder gaat werken en reserves in je lichaam worden aangevuld kan je dus afvallen. Dus meer eten is zeker niet altijd aankomen! Aankomen is daarom best lastig en hiervoor heb je soms echt veel meer energie nodig, juist om die reserves aan te vullen. Dit noem je dan vaak een aankomlijst.
Denk bijvoorbeeld aan corticosteroïden, antipsychotica of antidepressiva. Er kan ook sprake zijn van een probleem in je hormoonhuishouding, zoals bij schildklierproblemen. Of je kan een verstoord eetpatroon hebben, denk aan het hebben van eetbuien, wat het afvallen moeilijk maakt.
Sommige ziektes, zoals een langzaam werkende schildklier of het syndroom van Cushing, kunnen ook een rol spelen bij het ontstaan van overgewicht. Soms ontstaat obesitas door een foutje in een gen. Of is obesitas een kenmerk van een erfelijke ziekte, zoals het Prader-Willi syndroom of het Bardet-Biedl syndroom.
Een slanke, maar dikke buik kan 3 oorzaken hebben: een te hoog vetpercentage, te veel buikvet of een disbalans in je hormonen.
Je hormonen – met name ghreline, leptine, insuline, cortisol, testosteron, oestrogeen en schildklierhormonen – hebben een significante invloed op je gewicht; een ontregelde hormoonbalans of hormoonafwijking leidt in veel gevallen tot gewichtstoename, meer vetopslag en een remming in vetverbranding.
Als je minder energie via eten en drinken binnenkrijgt dan je verbruikt, val je in principe af. Wel is het belangrijk om op een gezonde manier minder te gaan eten. Een gezond voedingspatroon is namelijk belangrijk om alle voedingsstoffen binnen te krijgen die je nodig hebt.
Symptomen van te weinig eten
Een symptoom van te weinig eten is bijvoorbeeld vermoeidheid. Eet u langere tijd heel weinig zonder dat u uw tekorten aanvult met supplementen, dan kan dit zich uiten in bijvoorbeeld botontkalking, spierafbraak en darmproblemen. Daarnaast kunnen eetbuien voorkomen.
Om af te vallen moet u minder energie (calorieën) binnenkrijgen en meer bewegen. Een volwassene heeft 2000-2500 calorieën per dag nodig. Hiermee blijft u op gewicht. Als u dagelijks zo'n 500 calorieën minder neemt, valt u af.
Samengevat: waar val je het eerst af? Eerst val je af aan je ledematen. Mannen vallen het laatst af op de buik, vrouwen rond de heupen. Je kan dit proces deels sturen door je hormoonbalans te herstellen en specifiek te trainen.
Het kan bij zowel krachttraining als duursport voorkomen dat je op de weegschaal geen verschil ziet of zelfs aankomt in gewicht. Dat kan komen omdat je meer spierweefsel ontwikkelt. Laat je dus niet ontmoedigen. Als je intensief sport, kun je ervan uitgaan dat je vetmassa kwijt bent.
Een van de bekendste symptomen van het syndroom van Cushing is het stapelen van vet in de buikregio. Dit vet kan onderhuids zitten, maar lijkt bij patiënten met het syndroom van Cushing vooral rondom de organen in de buik te zitten.
Hij is boller en staat strakker dan normaal. Bewegen, aanraken of zitten kan ongemakkelijk zijn. Bij sommige mensen houdt een opgezette buik enkele minuten tot uren aan, anderen hebben er de hele dag of zelfs langere tijd last van.
Door te sporten, cardio- en buikspieroefeningen te doen, kun je een platte buik krijgen. Het is veel makkelijker om buikvet kwijt te raken door vet verbrandend voedsel te eten, niet te veel te eten of te snoepen, en vet weg te sporten met cardio-oefeningen zoals joggen.
Chemotherapie en hormoontherapie kunnen een toename in gewicht geven. Sommige chemotherapieën zorgen er voor dat u vaker trek heeft in meestal vettere producten. Hierdoor kunt u eetbuien krijgen waarin u (te) veel eet, bijvoorbeeld een hele zak chips of nootjes. Deze extra energie wordt ook weer opgeslagen als vet.
Voor het opbouwen van conditie en hiermee spiermassa, is het verstandig extra eiwitten uit de voeding binnen te krijgen. Eiwitten zitten o.a. in melk- en melkproducten, kaas, vlees(waren), ei, kip, vis, peulvruchten en noten. Eiwitten zijn namelijk bouwstoffen voor de spieren.
Als “ik verbrand meer dan ik eet maar val niet af” jouw situatie omschrijft, bedenk dan dat te weinig eten mogelijk de oorzaak is. Het is niet altijd een simpele rekensom van calorieën in en calorieën uit. Factoren zoals stress, slaap, hormonen en beweging spelen ook een rol.
Gewichtstoename heeft deels te maken met de wereld waarin we leven: we worden met z'n allen steeds dikker door een ongezonde leefstijl van teveel eten, drinken en zitten. Maar daar bovenop komt dus het effect van de leeftijd.
Bij kanker denken veel mensen direct aan gewichtsafname, maar ook het tegenovergestelde komt regelmatig voor. Deze speciale vorm van gewichtstoename bij patiënten met kanker bestaat vooral uit toename van vet, maar tegelijkertijd verlies van spiermassa.
Bijwerkingencentrum Lareb ontvangt regelmatig meldingen van gewichtstoename. Een aantal geneesmiddelgroepen waarbij deze bijwerking bekend is zijn antidepressiva, antipsychotica, anti-epileptica, antihistaminica, corticosteroïden en bepaalde geslachtshormonen.