Maar de productie van vlees is slecht voor het milieu. Koeien, varkens en kippen produceren veel CO2, een broeikasgas. En het produceren van vlees kost heel veel water en energie. We moeten dus kijken naar andere manieren om onze honger te stillen.
Milieugevolgen vleesproductie
Er is meer energie, mest, water en landoppervlak voor nodig. Daarnaast zorgt de veehouderij voor meer uitstoot van broeikasgassen en stikstof. Deze komen bijvoorbeeld vrij uit mest. Ook stoten herkauwers zoals koeien en schapen veel methaan (een heel sterk broeikasgas) uit.
Het eten van vlees heeft een grote impact op het klimaat en het milieu. De productie van plantaardige eiwitrijke voedingsmiddelen veroorzaakt veel minder milieuschade dan die van vlees. Voor 1 kilo vlees is bijvoorbeeld gemiddeld 5 kilo plantaardig materiaal (veevoer) nodig (Milieu Centraal, 2021b).
Hoge consumptie van rood vlees wordt in verband gebracht met kanker, hartaandoeningen, obesitas en diabetes. Industriële veeteelt is een belangrijke bron van door voedsel overgedragen ziekteverwekkers. Als mensen betere toegang hadden tot een plantaardiger dieet, dan zou dat miljoenen levens per jaar redden.
De cijfers tonen dat zowel vliegen als vlees eten een grote impact hebben, maar dat de uitstoot van veel vlees eten groter is dan die van een paar keer per jaar vliegen.
De productie van vlees is heel belastend voor het milieu. Dat geldt vooral voor rood vlees zoals rundvlees. Er is veel land, water en voer nodig voor het houden van vee. Dit veevoer moet ook worden gemaakt en vervoerd.
Veruit de meeste energie die we in Nederland verbruiken (zo'n 80 procent) komt van fossiele brandstoffen: aardolie, aardgas en kolen. Deze fossiele brandstoffen zorgen voor de uitstoot van broeikasgassen, en bovendien veroorzaken ze de nodige vervuiling.
De productie van vlees veroorzaakt over het algemeen veel meer milieuschade dan die van plantaardig eiwitrijk eten. Zo is voor de productie van vlees vaak veel meer land nodig dan voor de productie van plantaardige eiwitrijke producten.
Vlees bevat waardevolle stoffen voor het functioneren van het menselijk lichaam - als energiebron, voor de celdeling en de opbouw van botten en spieren. Nuttige stoffen in vlees zijn (onder meer) eiwitten, vitamines B1, B6 en B12 en ijzer en zink.
Plantaardig dieet halveert uitstoot
Een plantaardig dieet heeft verreweg de laagste impact op het milieu2,7. Dit komt omdat plantaardige producten samen gaan met 10 tot 50 maal minder uitstoot van broeikasgassen. De uitstoot voor slachtvlees, eieren en zuivel zijn juist heel hoog.
Rundvlees. De meeste CO2-uitstoot komt vrij bij de productie van een kilo rundvlees uit Zuid-Amerika (66 kilo broeikasgas). Een kilo Nederlands rundvlees zorgt voor 24 kilo broeikasgas. Ter vergelijking: bij de productie van een kilo plantaardige vleesvervangers zoals falafel komt 2,5 kilo broeikasgas vrij.
Allereerst blijkt uit onderzoek dat bij het produceren van kweekvlees tot 95% minder grondgebied nodig is dan nu. Kweekvlees kan klimaatimpact tot 92% verminderen, de luchtvervuiling met 93% en er wordt 78% minder water gebruikt ten opzichte van reguliere productie (Bron: Sinke, et al 2023).
Een gezonder voedingspatroon is gelinkt aan een lagere uitstoot van broeikasgassen, maar hoger waterverbruik. Plantaardige voedingsmiddelen hebben veelal een lagere impact op het milieu, en het eten van deze voedingsmiddelen is over het algemeen gezond (Zie ook de website van de Voedselconsumptiepeiling van het RIVM).
Vlees moet duurzaam geproduceerd worden: met oog voor het milieu, voor het grondstof- en energiegebruik en de omgeving. Dat geldt voor veehouderij tot en met de verwerkende bedrijven. Vlees kan alleen duurzaam zijn als het maatschappelijk verantwoord is geproduceerd.
Luchtvervuiling en fijnstof
Wegverkeer, huishoudens, de industrie en de landbouw zijn in ons land de belangrijkste bronnen van luchtvervuiling.
Door op één dag vlees te vervangen door bijvoorbeeld vegetarische burgers of peulvruchten, besparen mensen 26% uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen en ongeveer 19 liter water (tabel 2).
Vleeswaren, zoals worst, ham of paté, en bewerkt vlees zoals hamburger, worst en gemarineerd vlees vallen in de categorie bewerkt vlees. Door de bewerking kunnen kankerverwekkende stoffen (carcinogenen) ontstaan. Deze stoffen kunnen cellen beschadigen in ons lichaam, wat tot kanker kan leiden.
"Vegetariërs hebben minder kans op hart- en vaatziekten, minder kans op diabetes en het risico op een aantal kankers daalt." Nadelen zijn er weinig. "Je moet enkel zorgen dat je genoeg ijzer en eiwitten opneemt." "En - als we even buiten het menselijke lichaam stappen - is het ook veel beter voor onze planeet.
Voedingsstoffen in vlees
Eiwitten zijn onmisbaar voor de opbouw en reparatie van weefsels, ook in de hersenen. De aminozuren in eiwitten zijn bouwstenen van de chemische boodschappers die signalen in onze hersenen overbrengen. Serotonine bijvoorbeeld, bekend als het 'gelukshormoon'.
De productie van 50 gram eiwit in de vorm van rundvlees produceert ongeveer evenveel koolstofdioxide – ongeveer 19 kilogram – als 617.000 Gemini AI-query's . De productie van 50 gram eiwit in de vorm van kip produceert een hoeveelheid CO2 die gelijkstaat aan ongeveer 95.000 AI-query's.
Niet alle voedingsmiddelen hebben een gelijke impact op het milieu, en de minst duurzame vleessoorten vergen veel grondstoffen. Het vlees met de grootste ecologische voetafdruk is over het algemeen rundvlees , voornamelijk vanwege de verhoogde uitstoot van broeikasgassen, het land- en watergebruik en de enorme hoeveelheid grondstoffen die nodig zijn om vee te houden.
Zeker nu vleesvervangers steeds goedkoper worden dan vlees. We onderscheiden twee soorten vleesvervangers: Traditionele vleesvervangers tofu, tempé en seitan. Dit zijn weinig bewerkte producten, die al eeuwenlang gebruikt worden.
Brandstof en energie is de grootste vervuiler en is verantwoordelijk voor ongeveer 75% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, voornamelijk via fossiele brandstoffen als steenkool, gas en olie.
Soorten milieuvervuiling die onze aarde bedreigen
Chemische stoffen, veelal afkomstig uit fabrieken, leiden tot bodemvervuiling. Giftige stoffen die fabrieken in het water lozen geven watervervuiling. De grote plastic afvalberg zorgt voor heel veel afvalvervuiling.