Van origine is de aardappel een plant die niet afkomstig is uit Europa. De geschiedenis van de aardappel speelt zich namelijk vooral af in Zuid-Amerika. Door de Spanjaarden is dit voedingsmiddel in de 16e eeuw mee teruggenomen naar Europa. De allereerste keer is waarschijnlijk in 1536 geweest, vanuit Peru of Chili.
De naam is afgeleid van het woord "appel", wat "appel" betekent, en "aard", wat "aarde" betekent. Dus "aardappel" betekent letterlijk "aarde-appel".
Aardappelen zijn duizenden jaren oud:
Uit onderzoek blijkt dat 4500 jaar voor Christus al aardappelen werden gegeten.
De geschatte totale wereldproductie van aardappelen in 2022 bedroeg 374.777.763 ton, een stijging van 0,3% ten opzichte van 373.787.150 ton in 2021. China was de grootste producent, goed voor 25,5% van de wereldproductie, gevolgd door India met 15,0% .
Aardappelen uit eigen land zijn het beste, maar aardappelen uit Malta of Marokko zijn ook goed omdat ze hier naartoe vervoerd worden per boot, dat is de minst milieubelastende optie vanuit deze landen. Koken is het minst klimaatbelastend. Frituren het meest.”
De Inca's van Peru waren de eersten die aardappelen verbouwden, tussen 8000 en 5000 v.Chr. In 1536 ontdekten Spaanse conquistadores hoe lekker aardappelen waren en namen ze mee naar Europa. In 1589 introduceerde Sir Walter Raleigh aardappelen in Ierland.
Aardappelen komen oorspronkelijk uit Zuid-Amerika, waar ze 'chunu' genoemd werden. Nadat de Spanjaarden in de zestiende eeuw Zuid-Amerika ontdekte, kwam de aardappel naar Europa. De aardappel is dus eigenlijk geen typisch Nederlands product, zoals je misschien zou denken.
De enorme aardappel werd in 2012 gecreëerd ter ere van het 75-jarig jubileum van de IPC . Vastgeschroefd aan een dieplader reisde de gigantische aardappel zeven jaar lang door het land. Gebouwd voor een tour van een jaar, hield de robuuste aardappel het zo lang mogelijk vol voordat hij terugkeerde naar Idaho om met pensioen te gaan.
Etymologie. Het Engelse woord "potato" komt van het Spaanse woord patata, dat op zijn beurt weer van Taíno batata komt, wat "zoete aardappel" betekent, niet de plant die nu simpelweg "potato" heet . De naam "spud" voor een aardappel komt van het 15e-eeuwse woord spudde, een kort en stevig mes of dolk, waarschijnlijk verwant aan het Deense woord spyd, "speer".
De aardappel is een groente, maar tegelijk is hij ook een bron van koolhydraten. Hij bevat diverse vitaminen en mineralen die in pasta en rijst niet voorkomen, bv. vitamines B1, B6 en C.
Hoewel de exacte oorsprong van friet nog steeds een bron van discussie is, wordt aangenomen dat het zijn oorsprong vindt in België. Volgens de overlevering werden aardappelen in de 17e eeuw door de inwoners van de Belgische regio Namen gefrituurd als voedselbron tijdens de strenge winters.
De vroege geschiedenis van de aardappel
Vanuit Peru won de veelzijdige en voedzame aardappel aan populariteit en werd hij verbouwd in de Andes en in andere delen van Zuid-Amerika, zoals Bolivia, Ecuador en Chili. De Inca's leerden de robuuste aardappel op verschillende manieren te gebruiken: door aardappelen te koken, te pureren en te bakken, zoals we dat vandaag de dag nog steeds doen.
Ook het woord aardappel lag al klaar van in de middeleeuwen, toen de knol in 1565 uit Peru naar Europa werd gebracht.
De grootste, de zwaarste en de langste
De grootste aardappel: in 1992 teelde de heer Schotten een aardappel met een gewicht van 2.015 g, een lengte van 25 cm en een omtrek van 70,5 cm. De hoogste aardappelplanten ooit kwamen voor bij de variëteiten Agria en Bintje.
De aardappel heeft flink wat reizen doorstaan. De aardappel komt oorspronkelijk niet uit Nederland, maar uit de Andes in Zuid-Amerika. Er wordt aangenomen dat er al zo'n 7.000 jaar geleden sprake was van aardappelteelt in de Andes. Op kleine bergperceeltjes telen mensen al eeuwen lang een verscheidenheid aan rassen.
Het Twentse woord voor aardappel is 'tuffel'.
Spaanse 'ontdekkingsreizigers' namen de plant mee uit Zuid-Amerika; uit DNA-onderzoek is gebleken dat de voorloper van onze aardappel uit Peru afkomstig moet zijn geweest. Onze aardappel is dus eigenlijk een exoot. De eerste aardappelen in Europa werden gekweekt in botanische tuinen.
Grootste producent ter wereld
China is en blijft de grootste aardappelproducent ter wereld.
Men gaat ervan uit dat pastinaken als het algemene voedsel voor de armere bevolking vóór de invoering van aardappelen was. Het begrip stamppot dateert overigens van begin twintigste eeuw en wordt gebruikt voor het begrip gestampte maaltijd.
Bewoners uit Letland (274 gram per dag) consumeren de meeste piepers, gevolgd door Polen (248 gram), Litouwen (234 gram) en Estland (188 gram). Italianen eten van alle EU-landen de minste aardappelen, gemiddeld 76 gram per dag.
Opperdoezer Ronde-aardappels zijn een ware delicatesse en uniek in haar soort: het is één van de zes Nederlandse producten met een beschermde oosprongsbenaming, wat betekent dat ze alleen zo mogen worden genoemd als ze daadwerkelijk uit Opperdoes (Noord-Holland) komen.
China en India grootste aardappel telende landen ter wereld. De FAOSTAT-database van de FAO, die eind december 2023 is bijgewerkt, bevat statistieken over de mondiale aardappelteelt tot en met 2022.