Oliën die het meest geschikt zijn voor koude bereidingen zijn extra vergine olijfolie, zonnebloemolie en sesamolie. Maar vergeet het bestaan van andere plantaardige oliën niet: lijnzaadolie, okinawaolie en walnootolie zijn ook zeer geschikt voor koude toepassingen in de keuken.
"We noemen een olie gezond als die rijk is aan onverzadigde vetzuren. Oliesoorten met veel verzadigde vetten sorteren we in de categorie 'ongezond", legt hij uit. Hij raadt aan om vooral olijfolie, koolzaadolie en sojaboonolie te gebruiken. "Olijfolie is rijk aan enkelvoudige onverzadigde vetten", verduidelijkt Sollid.
Gebruik zonnebloem- en plantaardige olie om te koken
Deze oliën bevatten namelijk maar weinig (5-10%) ongezonde verzadigde vetten en veel gezonde enkelvoudig en meervoudig onverzadigde vetten.
Olijfolie is een uitstekende keuze om mee te koken. Het heeft een hoog rookpunt en kan worden gebruikt om te bakken, braden en frituren. Zonnebloemolie heeft ook een hoog rookpunt en kan worden gebruikt om te bakken, braden en frituren.
De Chinezen gebruiken meestal arachide (=pinda)olie. Die kan goed heet worden gemaakt en heeft een neutrale smaak. Ook maïskiem- zonnebloemolie zijn goede oliën. Ook die zijn plantaardig en zijn zelf vrijwel smakeloos.
Om te bakken gebruik je best geraffineerde (of gewone/vierge) olijfolie. Arachideolie of pindaolie is een plantaardige olie die uit pinda's gewonnen wordt. De olie is licht van kleur en smaakt subtiel naar noten. Deze olie is zeer geschikt om te bakken of voor gebruik in de Aziatische keuken.
Giet een klein scheutje olie in de pan. Bij voorkeur zonnebloemolie, maar arachideolie gaat ook prima. Smeer met wat keukenpapier de olie uit tot een dun laagje over de hele binnenkant van de pan. Vergeet ook de opstaande randen niet!
Verzadigde vetzuren zitten vooral in dierlijke levensmiddelen zoals in zuivel en vlees, maar ook in koek, gebak en snacks. En kokosolie en palmolie bevatten veel meer verzadigd vet dan andere plantaardige oliën. Verzadigde vetzuren worden over het algemeen gezien als 'slechte' vetzuren.
Wanneer je extra vierge olijfolie verhit, gaat een deel van de smaak verloren. Zorg bij bereiding dat de olie niet te warm wordt en gaat roken of dampen. Als de olie warmer wordt dan 180 °C kunnen er ongezonde stoffen ontstaan.
Binnen je dieet zou je onder andere kunnen overwegen om bak- en braadvetten en bepaalde oliën te vervangen door olijfolie. De reden dat olijfolie cholesterol verlagend werkt, heeft alles te maken met de enkelvoudig onverzadigde vetzuren die in de olie aanwezig zijn.
Koolzaadolie en raapzaadolie hebben de minste belasting op het milieu. Deze soorten olie zijn perfect voor gebruik in warme en koude gerechten. Koolzaadolie en raapzaadolie die in Nederland te verkrijgen is, zijn een duurzame keuze, omdat de olie geproduceerd wordt in Europa in landen waar voldoende water aanwezig is.
Extra vierge olijfolie van goede kwaliteit (met een lage zuurgraad en dus weinig vrije vetzuren) of geraffineerde olijfolie is een gezonde olie en een prima keuze om mee te koken. De gezonde vetten in olijfolie zijn stabiel genoeg bij de temperaturen waar je ze thuis tijdens het koken aan blootstelt.
Het kiezen van de juiste olie
Zonnebloemolie: Hoog rookpunt, geschikt voor frituren. Koolzaadolie: Neutraal, goed voor bakken en koken. Sesamolie: Bekend om zijn uitgesproken smaak, ideaal voor Aziatische gerechten. Kokosolie: Goed voor bakken en past in een gezonde keuken.
Is elke dag een lepel olijfolie gezond? Ja, een halve eetlepel doet al wonderen. Uiteraard is het wederom belangrijk dat het in je dieet past.
Hoewel zonnebloemolie veel gebruikt wordt om in te frituren, is het niet de gezondste keuze. Bij hoge temperaturen kunnen schadelijke stoffen zoals aldehyden ontstaan. Zeker bij herhaald gebruik wordt dit risico groter.
Met name de Omega 9 vetzuren (olijfolie, avocado, rijstolie) werken cholesterol-verlagend. Gebruik deze dagelijks bij hart-en vaatproblemen en vul aan met Omega-3 en -6 vetzuren.
Oliën met een rookpunt onder de 180 °C zijn: extra vierge olijfolie en lijnzaadolie. Die zijn dus minder geschikt voor bakken, wokken, braden en frituren. Ook roomboter is hier niet geschikt voor.
Het grootste nadeel van olijfolie is dat het weliswaar "goed vet" bevat, maar nog steeds veel vet – en calorieën . Een eetlepel bevat ongeveer 120 calorieën. Als je shotjes olijfolie drinkt, kun je gemakkelijk meer calorieën en vet binnenkrijgen dan je nodig hebt. Matiging is de sleutel tot een gezonde inname van olijfolie.
Kokosolie is een gezonde keuze
Kokosolie kan een goede keuze zijn. Studies hebben aangetoond dat de kwaliteit zelfs na 8 uur continu frituren op 180 °C nog steeds acceptabel is (2). Meer dan 90% van de vetzuren in kokosolie is verzadigd, waardoor het bestand is tegen hitte.
U moet met name wegblijven van: sojaolie , maïsolie, koolzaadolie.
Het beste om in te bakken of te frituren is olie of zachte of vloeibare margarine uit een fles. Behalve vloeibaar frituurvet is gewone plantaardige olie, zoals zonnebloemolie en olijfolie, ook geschikt om in te frituren.
Bij het kiezen van een bakolie is het het beste om een olie te kiezen die rijk is aan meervoudig en/of enkelvoudig onverzadigde vetten . Dit zijn hart-gezonde vetten die afkomstig zijn van voedingsmiddelen zoals olijven, zaden, noten en groenten. Olijfolie, rijk aan enkelvoudig onverzadigde vetten, is een bijzonder gunstige keuze voor de gezondheid van het hart.
Gebruik bij het inbranden van de pan altijd zuivere olie die hoge tempraturen kan bereiken. Gietijzeren pan inbranden met extra vierge olijfolie is dus een no go. Dit komt omdat extra vierge olijfolie niet neutraal is en niet bestand is tegen hoge tempraturen.
Zodra de pan heet is, voeg je je ingrediënten toe. Voeg een dunne laag olie toe, sommigen gerechten kunnen ook gemaakt worden zonder vetstoffen. Zonnebloemolie, druivenpitolie of arachideolie werken goed vanwege hun hoge rookpunt. Draai de koekenpan zodat de olie gelijkmatig over de bodem verspreid is.
Het inbranden
Zorg dat je de pan goed afdroogt. Doe een laagje van 1-2mm plantaardige olie in de pan. Gebruik bij voorkeur olie die goed heet mag worden, zoals zonnebloemolie of arachideolie, liever geen olijfolie omdat die te snel verbrandt. Vet de rand van de binnenkant van de pan ook in.