Wat zijn de belangrijkste vitamines?
© Foto: Kookvragen.nl

Wat zijn de belangrijkste vitamines?

38 keer gelezen Leestijd 6 min.

Vitamines zijn essentiële voedingsstoffen die een belangrijke rol spelen in verschillende lichaamsfuncties, waaronder de energieproductie, het immuunsysteem, en de celgroei. Ons lichaam kan de meeste vitamines niet zelf aanmaken, waardoor het noodzakelijk is om ze via voeding binnen te krijgen. Er zijn dertien essentiële vitamines die onderverdeeld zijn in in vet oplosbare en in water oplosbare vitamines. Elk van deze vitamines heeft specifieke functies en voordelen, en een tekort kan leiden tot verschillende gezondheidsproblemen. Hieronder volgt een uitgebreid overzicht van de belangrijkste vitamines, hun functies, en waar ze in de voeding te vinden zijn.

Vitamine A

Vitamine A is een vetoplosbare vitamine die essentieel is voor een goede gezondheid van de ogen, het immuunsysteem en de huid. Deze vitamine komt voor in twee vormen: retinoïden en carotenoïden. Retinoïden, zoals retinol, zijn te vinden in dierlijke producten en worden direct door het lichaam gebruikt. Carotenoïden, zoals bètacaroteen, worden omgezet in vitamine A in het lichaam en zijn te vinden in plantaardige producten.

Functies van vitamine A

  • Ondersteuning van het gezichtsvermogen, vooral het nachtzicht.
  • Bevordering van de groei en ontwikkeling, vooral bij kinderen.
  • Ondersteuning van het immuunsysteem door het bevorderen van de productie en functie van witte bloedcellen.
  • Bevordering van de gezondheid van de huid en slijmvliezen.

Voedingsbronnen van vitamine A

  • Lever en andere orgaanvlees.
  • Visleverolie.
  • Zuivelproducten zoals melk, boter en kaas.
  • Eieren.
  • Oranje en gele groenten en fruit zoals wortelen, zoete aardappelen en mango’s.
  • Donkergroene bladgroenten zoals spinazie en boerenkool.

Vitamine B-complex

Het vitamine B-complex bestaat uit acht in water oplosbare vitamines die samenwerken om energie uit voedsel vrij te maken, de hersenfunctie te ondersteunen en rode bloedcellen te produceren. De acht B-vitamines zijn: B1 (thiamine), B2 (riboflavine), B3 (niacine), B5 (pantotheenzuur), B6 (pyridoxine), B7 (biotine), B9 (foliumzuur) en B12 (cobalamine).

Vitamine B1 (thiamine)

Thiamine speelt een cruciale rol in de omzetting van koolhydraten in energie en het functioneren van het zenuwstelsel.

Voedingsbronnen van thiamine

  • Volkoren granen en verrijkte granen.
  • Varkensvlees.
  • Peulvruchten zoals bonen en linzen.
  • Noten en zaden.

Vitamine B2 (riboflavine)

Riboflavine helpt bij de energieproductie en de afbraak van vetten, medicijnen en steroïden. Het ondersteunt ook een gezonde huid en slijmvliezen.

Voedingsbronnen van riboflavine

  • Zuivelproducten zoals melk, kaas en yoghurt.
  • Eieren.
  • Groene bladgroenten.
  • Verrijkte granen en volkorenproducten.

Vitamine B3 (niacine)

Niacine speelt een rol in de werking van het spijsverteringsstelsel, de huid en de zenuwen. Het helpt ook bij de omzetting van voedsel in energie.

Voedingsbronnen van niacine

  • Vlees zoals kip, kalkoen en rundvlees.
  • Vis zoals tonijn en zalm.
  • Verrijkte granen.
  • Pinda’s en pindaolie.

Vitamine B5 (pantotheenzuur)

Pantotheenzuur is belangrijk voor de synthese van co-enzym A, dat essentieel is voor de energieproductie en de vetzuurmetabolisme.

Voedingsbronnen van pantotheenzuur

  • Bijna alle voedingsmiddelen bevatten kleine hoeveelheden.
  • Hoge concentraties in vlees, volle granen, broccoli, avocado’s en yoghurt.

Vitamine B6 (pyridoxine)

Pyridoxine is essentieel voor de aminozuurstofwisseling, de productie van neurotransmitters en de aanmaak van hemoglobine.

Voedingsbronnen van pyridoxine

  • Gevogelte zoals kip en kalkoen.
  • Vis zoals zalm en tonijn.
  • Aardappelen.
  • Bananen.
  • Kikkererwten.

Vitamine B7 (biotine)

Biotine is belangrijk voor de gezondheid van huid, haar en nagels en speelt een rol in de stofwisseling van koolhydraten, vetten en eiwitten.

Voedingsbronnen van biotine

  • Eieren.
  • Noten zoals amandelen en walnoten.
  • Sojabonen.
  • Volkoren granen.
  • Lever.

Vitamine B9 (foliumzuur)

Foliumzuur is essentieel voor de DNA-synthese, celgroei en de vorming van rode bloedcellen. Het is bijzonder belangrijk tijdens de zwangerschap om neurale buisdefecten te voorkomen.

Voedingsbronnen van foliumzuur

  • Groene bladgroenten zoals spinazie en boerenkool.
  • Citrusvruchten zoals sinaasappels.
  • Bonen en peulvruchten.
  • Verrijkte granen en brood.

Vitamine B12 (cobalamine)

Cobalamine is cruciaal voor de zenuwfunctie, de productie van DNA en de aanmaak van rode bloedcellen. Vitamine B12 komt uitsluitend voor in dierlijke producten.

Voedingsbronnen van cobalamine

  • Vlees zoals rundvlees, kip en varkensvlees.
  • Vis zoals zalm, tonijn en schelvis.
  • Zuivelproducten zoals melk, kaas en yoghurt.
  • Eieren.

Vitamine C

Vitamine C, ook bekend als ascorbinezuur, is een in water oplosbare vitamine die een belangrijke rol speelt in de ondersteuning van het immuunsysteem. Het werkt als een krachtige antioxidant en helpt bij de synthese van collageen, dat essentieel is voor de gezondheid van de huid, bloedvaten en botten. Vitamine C verbetert ook de opname van ijzer uit plantaardige voedingsmiddelen.

Functies van vitamine C

  • Ondersteuning van het immuunsysteem door de stimulatie van witte bloedcellen.
  • Werken als antioxidant en bescherming van cellen tegen schade door vrije radicalen.
  • Bevordering van de wondgenezing en de gezondheid van huid en tandvlees.
  • Verbetering van de opname van niet-heemijzer (plantaardig ijzer) uit voeding.

Voedingsbronnen van vitamine C

  • Citrusvruchten zoals sinaasappels, grapefruits en citroenen.
  • Aardbeien en kiwi’s.
  • Paprika’s, vooral de rode variant.
  • Broccoli en spruitjes.
  • Tomaten en tomatensap.

Vitamine D

Vitamine D is een vetoplosbare vitamine die cruciaal is voor de opname van calcium en fosfaat, en daarmee voor de gezondheid van botten en tanden. Het speelt ook een rol in de immuunfunctie en de celgroei. Vitamine D kan door het lichaam worden aangemaakt wanneer de huid wordt blootgesteld aan zonlicht.

Functies van vitamine D

  • Bevordering van de opname van calcium en fosfaat, wat bijdraagt aan sterke botten en tanden.
  • Ondersteuning van de normale werking van het immuunsysteem.
  • Regulatie van de celgroei en vermindering van ontstekingen.

Voedingsbronnen van vitamine D

  • Vette vis zoals zalm, makreel en sardines.
  • Levertraan.
  • Verrijkte voedingsmiddelen zoals melk, sinaasappelsap en ontbijtgranen.
  • Eieren, vooral de dooier.
  • Lever.

Vitamine E

Vitamine E is een vetoplosbare antioxidant die helpt bij het beschermen van cellen tegen schade door vrije radicalen. Het ondersteunt ook het immuunsysteem en de gezondheid van de huid en ogen.

Functies van vitamine E

  • Werken als antioxidant en bescherming van cellen tegen oxidatieve stress.
  • Ondersteuning van het immuunsysteem door de bescherming van celmembranen.
  • Bevordering van de gezondheid van huid en ogen.

Voedingsbronnen van vitamine E

  • Noten en zaden zoals amandelen, zonnebloempitten en hazelnoten.
  • Plantaardige oliën zoals zonnebloemolie, saffloerolie en tarwekiemolie.
  • Groene bladgroenten zoals spinazie en broccoli.
  • Verrijkte ontbijtgranen.
  • Avocado’s.

Vitamine K

Vitamine K is een vetoplosbare vitamine die een essentiële rol speelt in de bloedstolling en het behoud van sterke botten. Er zijn twee vormen van vitamine K: K1 (fylloquinon) en K2 (menaquinon).

Functies van vitamine K

  • Ondersteuning van de bloedstolling door de synthese van bloedstollingsfactoren.
  • Bevordering van de botgezondheid door de regulatie van calcium in het botweefsel.

Voedingsbronnen van vitamine K

  • Groene bladgroenten zoals spinazie, boerenkool en broccoli (vitamine K1).
  • Gefermenteerde voedingsmiddelen zoals natto (vitamine K2).
  • Sommige dierlijke producten zoals lever en eieren (vitamine K2).

Door een gevarieerd en evenwichtig dieet te volgen, kan men over het algemeen voldoende hoeveelheden van deze essentiële vitamines binnenkrijgen, wat bijdraagt aan een goede gezondheid en het voorkomen van deficiënties en de bijbehorende gezondheidsproblemen.

Heb je suggesties?

Heb je suggesties of verbeteringen voor Kookvragen.nl? Of heb je een fout ontdekt? We horen graag van je, dus neem gerust contact met ons op!